omroep flevoland

Als er één soort boom veel voorkomt in Flevoland dan is het de es. Zo'n zestig jaar geleden werd deze boom massaal in de polder aangeplant, inmiddels zijn het vaak de hoogste bomen van Flevoland. Nu wordt zo'n 90 procent van de bomen omgekapt.

Door boswachter Joris Blankena van Staatsbosbeheer wordt de boom de 'kroonprins' van de polder genoemd. "Het is op sommige plekken alsof we zestig jaar terug in de tijd worden gezet," vertelt Blankena. "En dat doet pijn." Soms staan daarom bij hem de tranen in de ogen, geeft hij toe.

Toen de polders werden aangelegd, zijn op veel plekken eerst populieren in de grond gezet, want die groeien snel. Daaronder werden essen geplant, bedoeld als 'toekomstboom'. "Die hadden heel lang mee moeten gaan. Maar dat doen ze dus niet, want ze zijn ziek."

Taskforce
Staatbosbeheer is al jaren aan het strijden tegen essentaksterfte, er werd zelfs een speciale taskforce voor opgericht. Maar ondanks dat lijkt deze boomziekte zich steeds sneller te verspreiden. Op plekken waar het gevaarlijk kan worden zijn al veel bomen gekapt, zoals langs de A6 en aan de Gooiseweg. Daar viel in 2023 een zieke boom over de weg tijdens een storm.

Op andere plekken, meer in het bos, moeten er nog bomen worden weggehaald. Nu in de winter, als er geen struiken groeien tussen de bomen, is goed te zien wat de essentaksterfte aanricht. Door de ziekte vallen de bomen om, en op sommige plekken lijkt het volgens boswachter Blankena wel alsof er mikado gespeeld wordt.

Dode essen vallen over elkaar heen

Schimmel
De essentaksterfte wordt veroorzaakt door een schimmel die zich via de lucht verspreidt. Het heeft daarom geen nut om één boom die ziek is weg te halen, omdat de ziekte dan al in de andere bomen zit.

Door de essentaksterfte springt de bast van de tak open en gaat hij openstaan. Daardoor sterft hij af. Er vallen dan steeds meer takken van de boom voordat hij helemaal afsterft. Er is nog geen remedie gevonden voor deze bomenziekte.

Opengebarsten tak

Maar als er nu zo'n donkere vlek in de bomen zit, willen de afnemers de bomen vaak niet meer hebben. Daardoor dalen de inkomsten van de organisatie. En de kosten voor het aanplanten van nieuwe bomen lopen in de miljoenen.

Die nieuwe bomen die door Staatsbosbeheer aangeplant worden, zijn voornamelijk berken en eiken. "Gelukkig groeien bomen hier erg snel, veel sneller dan bijvoorbeeld op de Veluwe", zegt boswachter Blankena. "Maar voor ze net zo hoog zijn als deze essen? Dan zijn we weer zestig jaar verder."