Apollo Ensemble brengt Braziliaanse opera naar de polder

DRONTEN • Vr 6 juni 2025 | 10:38 • Vrijdag 6 juni 2025 | 10:38

'De Gitaren des Doods', zo heet de Braziliaanse opera die het Lelystadse Apollo Ensemble de komende dagen gaat opvoeren. En daarvoor heeft het gezelschap een bijzondere locatie gevonden; het Mechanisch Erfgoed Centrum (MEC) in Dronten.

Midden tussen de oude voertuigen, industriële gebruiksvoorwerpen en historische landbouwmachines heeft het Apollo Ensemble een theater gemaakt waar het publiek het verhaal over de mooie Dassanta en haar aanbidders kan meemaken.

De opera is van de hand van de Braziliaanse componist én geitenhouder Elomar Figueiro Mello. Hij schreef deze voorstelling in de traditie van de oude Italiaanse opera. De muziek doet enigszins denken aan de tonen van Vivaldi, Corelli of Monteverdi, de grote componisten van de Italiaanse Barok. "We komen er aan via onze schoonzoon, die Braziliaan is én musicus", zegt Marion Boshuizen van het Apollo Ensemble. "Hij lag ziek in bed een beetje te zoeken op internet. En toen vond hij deze opera. Hij liet het ons horen en we wisten direct: dit is perfect voor ons ensemble."

Boshuizen benaderde de 87-jarige componist met het voorstel om zijn werk in het Nederlands te vertalen voor een opvoering. Ze liet Elomar een aantal cd-opnames horen van het Apollo Ensemble en de componist reageerde daarop 'heel enthousiast'. "Wij waren heel blij met zijn reactie", zegt Boshuizen.

Het verhaal
In de opera strijden twee heren om de hand van de wonderschone Dassanta. Zij is een meisje van 'eenvoudige' komaf. Maar is begiftigd met een schoonheid 'nog mooier dan de dood'. Dassanta hoedt de geiten van haar vader in het 'veld van de zeven sterren'. Ze heeft aanvankelijk een hekel aan het harde en eenzame leven dat ze leidt, totdat ze verliefd wordt op een 'Kuddetrekker' of muilezelman, waarbij de verteller niet met zekerheid kan zeggen of ze ermee getrouwd is of er alleen mee slaapt.

Zeker is dat vele mannen achter haar aanzitten waardoor de bruisende wereld van de stad voor haar binnen handbereik ligt. Maar aan de andere kant voelt ze ook een sterke band met haar thuis; het 'veld van zeven sterren'.

'De Kuddetrekker' wordt in de opera uitgedaagd door een passant die in de opera bekend is als 'De Gitaardichter'. Ook hij wil de mooie Dassanta voor zich winnen. De twee kemphanen besluiten daarop de strijd met elkaar aan te gaan. Dat doen ze allereerst via gezongen gedichten op rijm, waarbij de rijmschema's en ritmes steeds moeilijk worden. Maar als daaruit geen winnaar blijkt, kan de strijd enkel nog worden beslecht via de taal van het zwaard.

De vertaling van de Braziliaanse, op muziek geschreven gedichten naar het Nederlands, bleek monnikenwerk. "Het werk van Elomar was ook nog eens geschreven in een Noord-Braziliaans accent, waardoor de vertaling nóg lastiger werd", zegt Boshuizen. "Maar, tot onze verrassing vonden we iemand die in Nederland heeft gestudeerd en die is opgegroeid vlakbij waar de componist nu nog steeds woont. Hij kent het accent, hij kent de cultuur. Hij kon het voor ons vertalen." Die vertaler is daar volgens Boshuizen, de medeoprichter van het Apollo Ensemble, ruim 600 uur mee aan de slag geweest. "Het is niet zomaar een versje in het Portugees."

Elomar Figueiro Mello (São Paulo, 21 december 1937) is een Braziliaans schrijver, zanger en componist. Hij schreef een zeer grote hoeveelheid muziek, waaronder werken voor opera en vocale werken. Zijn muziek werd beïnvloed door zowel Braziliaanse volksmuziek uit het noordoosten van Brazilië als door middeleeuwse muziek uit Europa. Hij is bekend in eigen land. Maar in Europa zullen weinigen van hem hebben gehoord.

Zanger Nick van Kuipers speelt 'De Gitaardichter' in de opera. Hij vindt het werk heel rijk. "Ik voel me wel erg Europees hoor", lacht Van Kuipers. "De ritmes zijn heel Braziliaans, dus er zitten best wat studie-uren in. Maar het is hele leuke muziek met een bijzondere combinatie. Want het is een barokorkest. Maar dan met Braziliaanse volksmuziek. Het voelt vaak alsof je in een Braziliaans eettentje zit."

De voorstelling is een coproductie. De voorstelling wordt geoefend onder het toeziend oog van de Braziliaanse operaregisseur André Heller-Lopes. Hij is speciaal voor de uitvoering naar Dronten gekomen. Heller noemt de voorstelling in het Nederlands een 'ontdekkingstocht'. "Het is een fantastisch idee om dit werk hier op de planken te brengen. Artiesten hebben geen nationaliteit nodig", zegt Heller. "Ze spreken dezelfde taal, ze hebben geen paspoort nodig. Ze voelen de noodzaak om met de ander te communiceren via muziek, via schilderijen en literatuur."

De regisseur zegt verliefd te zijn op de locatie. "Deze hallen zijn een jongensdroom. Thuis sta ik bekend als 'verzamelaar'. Ik houd van oude dingen." Thuis zeggen de vrienden van Heller dat het hoog tijd is dat hij eens wat spullen moet gaan weggooien, maar het MEC heeft de regisseur tot een ander inzicht gebracht. "Hier zie ik dat ik geen 'verzamelaar' ben. Ik ben eigenlijk bezig met het opzetten van een museum."

Voorpremière
De voorpremière is vrijdagavond 6 juni. De première is op zaterdag 7 juni. De voorstelling is verder nog te zien en te beluisteren op de zondag en de Pinkstermaandag. De opera is te bezoeken in het Mechanisch Erfgoed Centrum in Dronten.

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Maak Omroep Flevoland jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je voortaan zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van ons. Voeg Omroep Flevoland toe aan Google!

Deel artikel