omroep flevoland

Gemeenten bevinden zich in een moeilijke spagaat nu het Rijk voorrang op woningen voor statushouders wil verbieden, maar de wettelijke opdracht om statushouders op te vangen wel blijft bestaan. De Provincie Flevoland voorziet problemen.

Als onderdeel van de herziene asielwetten, waar de Tweede Kamer vorige week vóór stemde, vervalt de mogelijkheid van gemeenten om statushouders voorrang te geven bij het zoeken van een huurwoning.

De wetten moeten nog door de Eerste Kamer, maar in Emmeloord zijn de gevolgen meteen al zichtbaar. Het college wilde een pand aankopen om 42 statushouders tijdelijk te huisvesten, maar adviseerde de gemeenteraad plotseling om tegen haar eigen voorstel te stemmen. De verscherpte asielwetten hadden daar alles mee te maken.

Opvang geschrapt
Het pand zou gaan dienen als een doorstroomlocatie waar statushouders vanuit een vol AZC konden wonen, totdat ze een reguliere huurwoning zouden krijgen. Met het vervallen van voorrang op de woningmarkt, is de angst dat er van doorstromen weinig sprake meer gaat zijn. Dat, in combinatie met zorgen uit de wijk, deed de gemeente een streep door het plan zetten.

Statushouders of vergunninghouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. De bedoeling is dat zij in reguliere woningen gaan wonen, maar door krapte op de woningmarkt moeten ze vaak lang in azc's blijven wonen. Azc's raken daardoor overvol, waardoor noodopvanglocaties zoals die in Biddinghuizen nodig zijn.

Keten loopt vast
Als er voor statushouders onvoldoende huizen zijn, stokt de hele opvangketen: zowel azc's als de aanmeldcentra zoals die in Ter Apel overvol. Gemeenten hebben daarom de wettelijke plicht om een bepaald aantal statushouders een woning te bieden. Het is de taak van de provincie om erop toe te zien dat gemeenten die taak vervullen.

Lees ook: Almere heeft huisvesting statushouders op orde, rest van gemeenten haalt doel niet

De provincie houdt de situatie in de Noordoostpolder dan ook nauwlettend in de gaten, Sterker nog, de gemeente staat sinds maart 2024 onder toezicht, omdat het meermaals te weinig statushouders huisvestte.

Toch kijkt de provincie niet met 'opgetrokken wenkbrauw' naar het besluit van de gemeente. "We zien dat gemeenten zich in dit geval in een complexe en veranderende context moeten verhouden, en waarin landelijke beleidswijzigingen botsen met concrete, lokale invulling", zegt gedeputeerde Ellentrees Müller.

Ze reageert daarmee op mondelinge vragen van CDA-statenlid Marian Uitdewilligen. "Maar we moeten ook onderkennen dat het niet realiseren van deze doorstroomlocatie niet behulpzaam is bij het tijdig inlopen van de taakstelling."

Tegenstrijdige wetgeving
Als de asielwetten in de Eerste Kamer worden aangenomen, lijkt er een tegenstelling te ontstaan in landelijk beleid: vanuit de huisvestingswet uit 2014 móéten gemeenten statushouders huisvesten, maar met de nieuwe wetten mogen ze statushouders géén voorrang bieden op de woningmarkt.

"De realisatie voor taakstelling voor huisvesting wordt daardoor aanzienlijk bemoeilijkt. Wij maken ons zorgen over de uitvoerbaarheid van de taakstelling, zeker als gemeenten minder beleidsruimte krijgen om maatwerk te leveren", aldus Müller.

De gedeputeerde zegt zich in te blijven zetten voor een werkbare aanpak, in afstemming met de gemeenten en het Rijk.