De Big Five van Flevoland: het edelhert, 'ze zitten verstopt in de bossen'

FLEVOLAND • Vr 15 augustus 2025 | 7:00 • Vrijdag 15 augustus 2025 | 7:00

"Kijk, sporen van een edelhert!", zegt boswachter Douwe Brouwer enthousiast. In een opgedroogde poel zie ik inderdaad diepe afdrukken van hoeven. We zijn in de Oostvaardersplassen, op zoek naar een van de grootste zoogdieren van Nederland.

"Maar waar zijn de edelherten zelf?", vraag ik voorzichtig. Het antwoord laat zich raden. Ze zijn er wel, maar ze laten zich niet zomaar zien. De hindes houden zich schuil in het hoge riet. De mannetjes trekken zich liever terug in de bossen aan de Almeerse kant van het gebied.

Deze week gaat verslaggever Rejo van der Weide op zoek naar vijf wilde dieren die volop leven in Flevoland. Net als bij de beroemde Big Five van Afrika hebben we onze eigen 'Grote Vijf' geselecteerd: de zeearend, de bever, de ree, de vos en het edelhert.

In de Oostvaardersplassen bij Lelystad leven zo’n 500 edelherten. Ik heb geluk. Want ik mag diep het natuurgebied in, op plekken waar je normaal niet zomaar komt. Ook voor Brouwer is het genieten. Hij zit vaker op kantoor dan tussen de herten.

'Adel-hert'
De naam edelhert heeft waarschijnlijk te maken met het jachtrecht van vroeger. Alleen mensen van adel mochten op edelherten jagen. "De edelen, vandaar de naam 'edelhert'. Maar ook zonder die geschiedenis zou de naam niet misstaan", legt Brouwer uit. "Vooral de mannetjes zien er indrukwekkend uit, met hun grote geweien en trotse houding."

Archief
We gaan verder het gebied in en zien nog meer sporen. Maar een edelhert zelf krijgen we niet te zien. "Gelukkig hebben we mooie archiefbeelden", grap ik. En dat klopt. Bij de omroep hebben we veel beelden van herten die toevallig voor de camera verschenen. Als ik later op de redactie in het archief zoek, vind ik ook opnames van burlende herten. Burlen is het rauwe, indrukwekkende geluid dat mannetjes maken in de bronsttijd, de paartijd. Die valt meestal in september en oktober. Het geluid is vooral bedoeld om indruk te maken op de dames en om andere mannetjes te waarschuwen.

Een gewei met geheugen
Brouwer heeft twee geweien meegenomen. Een kleintje van een jong hert van een jaar oud, en een groot exemplaar van een oudere bok. "Het gewei is er om mee te pronken. En als het echt moet, ook om mee te vechten", vertelt hij. "Maar dat gevecht vermijden ze liever. Het is riskant voor allebei."

Het gewei valt elk jaar af, in februari of maart. Daarna groeit er een nieuw, meestal groter exemplaar terug. Dat gaat zo door tot het hert ongeveer tien jaar oud is. Daarna worden de geweien weer wat kleiner.

Opmerkelijk is dat het gewei elk jaar in ongeveer dezelfde vorm terugkomt. Vertakkingen die er het jaar ervoor waren, komen vaak op precies dezelfde plek terug. Er zijn zelfs mensen die herten herkennen aan hun gewei – ook als het net weer nieuw is.

Hoort het edelhert bij de Flevolandse Big Five?
"Zeker weten", zegt Brouwer zonder aarzeling. "Edelherten leven al eeuwen in Nederland. Natuurlijk is een gebied als de Oostvaardersplassen relatief nieuw en omheind, maar we doen er alles aan om het zo natuurlijk mogelijk in te richten. Er zijn natte stukken, droge delen, beschutte plekken en open velden."

Volgens Brouwer is het edelhert niet alleen een indrukwekkend dier, maar ook een symbool van wildernis. "Het hoort echt bij Flevoland."

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!