omroep flevoland

Ernstige geluidsoverlast, gevaarlijke verkeerssituaties en veiligheidsrisico's die de gezondheid van medewerkers kunnen bedreigen. Dat zijn de redenen dat de gemeente deze zomer de deuren sloot van het Upcyclecentrum in Almere Haven. Dat blijkt uit onderzoek van 1Almere en Omroep Flevoland.

Uit documenten die de gemeente Almere heeft verstrekt, blijkt dat een deel van de problemen al sinds de opening bekend was. Waarom heeft het zo lang geduurd - van 2018 tot 2025 - voordat de gemeente besloot in te grijpen?

Een reconstructie op basis van arbo-rapporten, geluidsonderzoeken en gemeentelijke antwoorden onthult een patroon van signalen, halve maatregelen en uitstel. Op hetzelfde moment liepen medewerkers dagelijks risico op blijvende gehoorschade.

Inwoners brengen er hun afval, lokale ondernemers geven het een tweede leven. Glas, papier, textiel, bouwpuin: alles krijgt hier een nieuwe bestemming. Twee jaar later, zo droomt de gemeente, zal Almere volledig afvalvrij zijn.

Het lawaai van de circulaire droom
"De belangrijkste oorzaak van de sluiting is de (te) hoge geluidsbelasting voor medewerkers op het perron", erkent de gemeente. De overkapping bleek een akoestische valkuil. Het geluid van vallend metaal, ronkende vrachtwagens en kranen kaatste rond als in een echoput. Het geluidsniveau lag structureel boven de norm van tachtig decibel, vergelijkbaar met een drukke verkeersweg of een schoolplein vol kinderen. Dat, gecombineerd met enorme geluidspieken, kan blijvende gehoorbeschadiging veroorzaken voor de medewerkers.

De eerste waarschuwingen kwamen al in 2018, het jaar dat het Upcyclecentrum de deuren opende. In een risico-inventarisatie werd geluid genoemd als aandachtspunt. Het geluid kon boven de wettelijke grens van 80 decibel uitkomen. Vanaf die hoogte moet gehoorbescherming verplicht beschikbaar zijn: anders riskeren medewerkers blijvende gehoorschade. Het advies luidde om medewerkers oordoppen op maat te geven.

Daarnaast wees het rapport op andere risico’s, zoals gladde perrons, gevaarlijke verkeersstromen, een nooddouche die niet werkte en valgevaar bij containers. De conclusie was dat veiligheidsexperts te laat waren betrokken bij het ontwerp.

In 2021 werd de situatie ernstiger. Een nieuw onderzoek mat geluidsniveaus van gemiddeld 72 tot 99 decibel tijdens het werk, met pieken tot 143 decibel. Ter vergelijking: een geweerschot haalt 140 decibel. Zo’n piek kan het gehoor in één keer blijvend beschadigen.

Het Upcycleperrron in Almere Haven is het enige perron in de stad dat een overkapping heeft. Die overkapping versterkte steeds het lawaai, waardoor het harder en langer bleef hangen. Deskundigen adviseerden het dak te bekleden met geluidsabsorberend materiaal, stillere machines te gebruiken en containers anders te plaatsen. Medewerkers ervoeren het geluid als veel luider en belastender dan bij andere milieustraten. Een hoog risico, zo staat in het rapport.

In 2022 volgde wederom een onderzoek. Ook dit onderzoeksbureaubureau kwam uit op daggemiddelden boven de wettelijke grens. Zo waren er daggemiddelden van 87 decibel en werd er ook 132 decibel gemeten: geluid zo hard als een startende vliegtuigmotor.

Dieseldampen blijven hangen onder overkapping
In twee opeenvolgende veiligheidsrapporten waarschuwen experts daarnaast voor een significant gezondheidsrisico op het perron. Door de aanwezigheid van vrachtwagens en voertuigen is blootstelling aan dieselmotoremissie (DME), een kankerverwekkende stof uit dieseluitlaatgassen die long- en blaaskanker kan veroorzaken, 'zeer goed mogelijk'. De rapporten bevelen aan de blootstelling te beoordelen en periodiek biologische monitoring uit te voeren via urinetests om de gezondheid van het personeel te beschermen. Of dat is gebeurd, is niet bekend.

Gevaarlijke stoffen en falende procedures
Rapporten signaleren verder dat regels rond chemische stoffen niet werden nageleefd. Blikken met gevaarlijke middelen kregen verkeerde etiketten. Werknemers sloegen klein chemisch afval op "op gevoel", zonder kennis van de richtlijnen.

Die constatering werd gedaan bij alle perrons in de stad. Volgens de onderzoekers kan dit ervoor zorgen dat medewerkers aan 'te hoge' hoeveelheden klein chemisch afval worden blootgesteld, met alle medische risico’s van dien. Desondanks bleef dit een 'matig risico', volgens het rapport.

In 2024 kwam er een nieuwe werkwijze. Die leek te werken, want er werd minder geluid gemeten. Toch koos de gemeente er voor om het Upcyclecentrum te sluiten: "Over de vraag of de maatregelen die in de afgelopen periode genomen zijn de problemen voldoende hebben opgelost, bestaan verschillende opvattingen. De in maart aangetreden afdelingsmanager heeft hierin zijn eigen afweging gemaakt en de situatie aan het bestuur voorgelegd. Juist omdat het beeld niet eenduidig is, heeft het bestuur besloten het zekere voor het onzekere te nemen, het perron uit voorzorg te sluiten, en een onderzoek te starten."

Nu, zeven jaar na de opening, trekt de gemeente 1,5 miljoen euro uit voor aanpassing of nieuwbouw van het centrum. Daarbovenop moeten de werkomstandigheden op het perron verbeterd worden.

Maar eerst komt er nog een onderzoek, zo schrijven de verantwoordelijke wethouders dinsdag aan de gemeenteraad. Een onderzoek om te achterhalen hoe het zo lang mis heeft kunnen gaan.