omroep flevoland

Psycholoog en oud-Urkse Francisca Kramer begint volgende week donderdag de rouwgroep 'Genacht', voor Urkers die te maken hebben of te maken hebben gehad met vermissing op zee. In zes bijeenkomsten wordt er gepraat over wat dat met iemand doet.

Kramer vertelt in Het Gesprek dat rouw bij een vermissing op zee heel anders is dan een rouwproces na een overlijden. Aan de hand van gerichte schrijfopdrachten probeert Kramer rouwverwerking op gang te brengen.

"Je hebt het over een dubbelzinnig verlies. Er is een vermissing, maar je hebt geen lichaam. Dus je hersenen krijgen niet het signaal dat iemand overleden is en je leeft heel lang tussen hoop en vrees. Je staat in een wachtstand. Dat maakt het rouwproces complexer." Dat geldt zeker als er nooit een lichaam wordt gevonden. "Dan moet je een manier zien te vinden om verder te leven zonder dat je echt afscheid hebt kunnen nemen."

Op Urk herinnert het vissersmonument aan de 379 vissers die sinds 1717 op zee omkwamen. Hun namen staan op 36 marmeren platen, naast het beeld van een vissersvrouw die nog één keer achterom kijkt naar de zee. Het staat symbool voor alle vissers die nooit zijn teruggevonden.

Foto Sjors Evers

De rouwgroep heet 'Genacht' en dat betekent veel meer dan alleen goedenacht, weet Kramer als geboren Urkse. "Het gaat ook over dat je geborgen bent. Mensen zeggen het soms ook als ze weten dat iemand dood gaat. Vissers zeggen het ook wel. Dan moeten ze eerst even 'genacht' zeggen tegen hun moeder voor ze naar de kotter gaan."

"Men weet wel dat er lijden is, maar er wordt niet echt direct veel over gesproken."

'Doe niet zo wiek'
Kramer denkt dat het voor het delen van gevoelens in de rouwgroep helpt dat ze zelf van Urk komt. "Ik kan van binnenuit voelen hoe de cultuur daar is en ben daar zelf ook mee opgegroeid. En ik kom zelf ook uit een vissersgezin. Dus ik weet wel hoe dat werkt. De cultuur is heel erg van: doorgaan, niet zo lang erbij stilstaan. 'Doe niet zo wiek', zeggen mensen vaak. Men weet wel dat er lijden is, maar er wordt niet echt direct veel over gesproken."

En dat laatste is nou juist heel belangrijk. Kramer: "Emoties moeten gevoeld en doorleefd worden om weer verder te kunnen. Als emoties weggestopt worden, gaat dat ondergronds en dan zal zich dat later mentaal en fysiek uiten. Dan krijg je bijvoorbeeld fysieke klachten, zoals spanningsklachten of hart- en vaatziekten. Het is heel belangrijk dat er woorden worden gevonden om die emoties te kunnen verwerken en dat er dan heling op gang kan komen."

Beladen en spannend
De deelnemers aan de rouwgroep, zes vrouwen, komen zes keer bij elkaar. Geen mannen dus. "Dat zegt misschien ook wel iets. Maar ik weet dat het ook heel beladen en misschien ook wel heel spannend is om ermee aan de slag te gaan. Het kan natuurlijk heel veel omhoog brengen. Maar veiligheid in zo'n groep is heel belangrijk. Mensen besluiten zelf wat ze wel of niet willen delen. En luisteren kan net zo waardevol zijn."

"Je kunt meer levensvreugde ervaren als je in staat bent om emoties te voelen en te verdragen."

Kramer legt uit dat schrijven een manier is om met emoties aan de slag te gaan. "Het is net wat indirecter dan praten, het is een soort tussenstap. Het gaat uit je hoofd en op papier. Het hoeft niet netjes of mooi te zijn." Ze hoopt mensen zo verder te kunnen helpen. "Het is belangrijk om emoties te gaan voelen. Daardoor kun je meer vrijheid ervaren om te leven. Je kunt meer levensvreugde ervaren als je in staat bent om emoties te voelen en te verdragen."

De rest van je leven
Ook hoopt ze dat mensen doorkrijgen dat wat hen is overkomen, invloed heeft op de rest van hun leven. "Bijvoorbeeld hoe ze met hun kinderen omgaan. Of hoe rouw daarna kan worden beleefd of hoe ze gaan functioneren in relaties. Het kan heel verhelderend en opluchtend werken als je de grote lijn van dat verhaal kan leren zien en je eigen emoties daarin een plek kan leren geven."

Het durven delen van emoties met anderen, heeft Kramer niet meteen voor ogen. "Ik weet dat dat heel gevoelig kan liggen. Maar wel dat er een eerste stap gezet wordt."