omroep flevoland

De gemeente Dronten kreeg de afgelopen jaren meerdere interne signalen die wezen op oplopende tekorten en structurele problemen in de jeugdhulp, maar die problemen werden niet goed verwerkt in de begrotingen. Dat blijkt uit de tweede financiële tussenrapportage van dit jaar.

Het college van burgemeester en wethouders pakte vooral de meest urgente jeugdzorgkwesties op, waardoor de langetermijnplanning uit het oog verloren werd. Begrotingen werden niet voldoende aangepast en nu blijkt er een tekort van bijna 5 miljoen euro voor de jeugdzorg te zijn.

'Minder kinderen in jeugdhulp'
Tussen 2019 en 2022 heeft de gemeente nieuw beleid gemaakt rondom jeugdhulp. Dronten wilde dat er minder kinderen gebruik zouden maken van jeugdhulp en meer kinderen van zwaardere naar lichtere jeugdhulp over zouden stappen.

Ook wilde de gemeente dat meer ouders zelfstandig voor hun kinderen konden zorgen en dat kwetsbare jongeren beter op weg geholpen werden om zelfstandig te worden.

In die periode wordt ook een woonplaatsbeginsel vastgesteld. Dat houdt in dat de gemeente alleen verantwoordelijk is voor jongeren die bij de eerste uithuisplaatsing in Dronten woonden en niet voor kinderen die al voordat ze in Dronten kwamen wonen uit huis werden geplaatst. De gemeente verwacht daardoor een financieel voordeel: de kosten zouden meer dan een miljoen euro lager liggen.

Bij een nadere berekening van de kosten kwam de gemeente uit op andere bedragen, waardoor de tarieven met 29 procent stegen. De positieve gevolgen van het woonplaatsbeginsel vallen daarmee in het water. Er wordt uitgegaan van een eenmalig tekort van 700.000 euro.

Uiteindelijk blijkt het tekort in 2023 hoger te zijn, namelijk 3,1 miljoen euro. In de kadernota van 2024, een soort 'prognose', wordt geschreven dat de begroting vanaf dat moment niet langer haalbaar is.

Ook is het aantal kinderen dat jeugdhulp met verblijf nodig heeft en dus niet meer thuis woont, niet gedaald.

'Had een signaal moeten zijn'
"De constatering in de kadernota 2024 dat de begroting jeugdhulp vanaf 2023 niet langer reëel was, had een helder signaal moeten zijn dat eerdere aannames niet meer voldeden", schrijft de gemeente in een bijlage bij de tussenrapportage van dit jaar.

"Met de kennis van nu was dit een moment waarop bijstelling had kunnen plaatvinden, omdat de begroting niet langer aansloot op de werkelijkheid."

'Kans gemist'
De gemeente geeft toe dat de kostenstijgingen eerder al wel zijn gesignaleerd, maar door onzekerheid over structurele compensatie vanuit het Rijk en het ontbreken van stabiele voorspellingen is er volgens Dronten 'terughoudendheid' geweest om de begroting tussentijds aan te passen.

De tarieven werden beperkt bijgesteld, 'terwijl volume en zorgzwaarte buiten beschouwing zijn gebleven'.

"Terugkijkend wordt zichtbaar dat het gezamenlijk optreden van bestuur en organisatie op dat moment onvoldoende proactief is geweest", aldus Dronten.

"Door 2025 als overgangsjaar te beschouwen en het tekort pas in het nieuwe beleidskader te verwerken, is een kans gemist om tijdig bij te sturen."

"We zijn al bezig met betere monitoring en sturing, zodat afwijkingen eerder zichtbaar worden en we verrassingen kunnen voorkomen", zegt wethouder Siert Jan Lap (Financiën). "Zo zorgen we ervoor dat we tijdig kunnen bijsturen en onze begroting steeds dichter aansluit bij de werkelijkheid."

Bestuurlijke scherpte
"Dit moment vraagt om bestuurlijke scherpte, ambtelijke draagkracht en een gezamenlijke verantwoordelijkheid om te leren van het verleden", aldus Dronten. "Zowel college als organisatie erkent dit en zet in op herstel, transparantie en realistische begroten richting 2026 en verder."