omroep flevoland

Het heropenen van de gevangenis in Almere Buiten zou het huidige cellentekort in Nederland op kunnen lossen, maar er is geen geld voor. En als er wel geld voor zou zijn, zou het ook nog eens vijf tot zeven jaar duren voordat de gevangenis ook echt geopend kan worden. Dat blijkt uit een brief van staatssecretaris Arno Rutte (Justitie & Veiligheid) aan de Tweede Kamer.

Voormalig staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Ingrid Coenradie beloofde in december 2024 dat het onderzoek naar de mogelijkheden om het gebouw weer in gebruik te nemen uitgevoerd zou worden. Het aanpakken van de capaciteitstekorten bij de Dienst Justitiële Inrichtingen was voor oud-staatssecretaris Coenradie 'topprioriteit'.

De staatssecretaris wilde dan ook graag de PI Almere weer openen. Maar in december werd al verwacht dat het een aantal jaar zou duren voor dit mogelijk is vanwege de staat van het gebouw.

Heropening hard nodig
De gevangenis is sinds 2019 gesloten, in verband met leegstand en bezuinigingen. Maar nu zijn die plekken juist hard nodig. Al ruim twee jaar is er sprake van een langdurig capaciteitsprobleem bij gevangenissen. Er zijn diverse maatregelen genomen, maar nog steeds is meer dan 99 procent van alle cellen in Nederland bezet.

Vanwege personeelstekorten zijn er ook minder cellen beschikbaar. Inmiddels is er een tekort van 163 cellen. "Daar komt bovenop dat een verbouwing vertraging heeft, wat invloed heeft op het aantal in te zetten plekken", aldus staatssecretaris Rutte in de brief.

Bovendien zijn er nog veel veroordeelde criminelen die zich moeten melden, maar nog vrij rondlopen omdat er voor hen geen plaats is in de gevangenissen. Ook moeten er veel cellen in andere gevangenissen gerenoveerd worden. Als dat niet op tijd gebeurt, dreigen er ook nog eens 3.000 cellen weg te vallen.

Geldtekort
Inmiddels is de verkenning voor de heropening van Almere dus gedaan. Daaruit blijkt dat heropening van de gevangenis 320 plekken voor gedetineerden op zou kunnen leveren, wat het huidige tekort van 163 dus zou kunnen oplossen.

Maar om dat te bereiken is er incidenteel en structureel geld nodig, en daarvoor zijn in de huidige begroting van de ministerie van Justitie en Veiligheid geen mogelijkheden.

In april bleek al dat de kans klein was dat de wens van de staatssecretaris en de gemeente in vervulling zou gaan, omdat het gevangeniswezen er in de voorjaarsnota geen geld bij kreeg. Volgens een woordvoerder van de gemeente Almere stonden in principe alle seinen op groen, behalve dat van de financiering.

Minder dan gevraagd
Oud-staatssecretaris Coenradie hoopte daar een oplossing voor te vinden en had om honderden miljoenen per jaar gevraagd om gevangenissen te renoveren en de PI Almere weer te openen. Hierdoor zou het cellentekort in Nederland opgelost kunnen worden.

Maar het gevangeniswezen kreeg 'slechts' 25 tot 50 miljoen euro per jaar. Volgens een woordvoerder van de huidige staatssecretaris is dat niet genoeg om Almere op te kunnen knappen en draaiende te kunnen houden.

Daarom is heropening nu van de baan. Er wordt nog wel gezocht naar andere mogelijkheden om het cellentekort in Nederland op te lossen, zoals noodgevangenissen. Woensdag wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over het gevangeniswezen in Nederland.