omroep flevoland

Terwijl de aanvoer op de visveiling van Urk krimpt van 50 miljoen kilo in 2016 naar 16 miljoen kilo vorig jaar, groeit de bredere visindustrie op Urk explosief. De omzet steeg van 1 miljard euro in 2016 naar 4 miljard in 2025. Hoe is dat mogelijk?

Door een omschakeling naar geïmporteerde vis, innovatieve verwerking en export houdt de sector stand, ondanks de sanering van de Nederlandse vloot.

De gloriedagen van lokale platvisvangst liggen achter ons, maar de industrie bloeit. "Er zijn in de laatste drie jaar ongeveer 57 schepen van de vloot afgegaan, waardoor de aanvoer op Urker visafslag en op andere afslagen behoorlijk gedaald is", legt Jakke Ras, secretaris van de Vereniging van Visgroothandelaren Urk (VVU), uit. "Voor Urk betrof dat dertig schepen, die allemaal in principe op schol visten. En die vangsten, die zijn we volledig kwijt."

Lees ook: Hoe Visveiling Urk overleeft terwijl aanvoer instort

Import vanuit de hele wereld
De sleutel ligt in import: bedrijven importeren grote volumes uit het buitenland, zoals 150 miljoen kilo zalm uit Noorwegen, 30 miljoen kilo kweekvis (zeebaars en dorade) uit Griekenland en Turkije, en 5-6 miljoen kilo kabeljauw uit IJsland en Noorwegen. Een jaar of tien, vijftien geleden heeft dat z'n omslag gehad. "Enorm veel zalm wordt hier tegenwoordig gedaan. Wat vroeger nicht in Frage was. Hier komt 150.000 ton zalm per jaar binnen en die wordt hier weer verder verwerkt”, aldus Ras. Daarnaast is er diepvriesvis: opslag van circa 120.000 ton, bij elkaar is er een doorvoer van rond de 500 miljoen kilo per jaar.

Zalm

Traditie, kennis en bereikbaarheid
Wat Urk uniek maakt? "Urk heeft natuurlijk een traditie in visserij, maar ook in visserijverwerking. Toen in 1937 de Afsluitdijk dicht ging, dacht iedereen: dat is het einde van de visindustrie op Urk. Het tegendeel was waar. Toen is er juist meer vis gekomen. En dat zie je nu eigenlijk hetzelfde weer gebeuren. Er is een hele goede arbeidsmentaliteit hier op Urk. Mensen weten Urk te vinden om vis te verwerken. En Urk heeft een goeie infrastructuur, het is heel erg goed bereikbaar", zegt Marten Poelman, voorzitter van de VVU Urk.

Waar andere viscentra krimpen, groeit Urk. "Als je spreekt over een jaar of tien terug, praatte je nog maar over 1 miljard. Nu is dat al 4 miljard. Dat is enorm gegroeid. Enorm", aldus Ras. Hij noemt het 'het derde wonder van Urk': "Het eerste wonder in de zestiger jaren, later in de zeventig, tachtiger jaren nog eens. En nu is de zalm eigenlijk het wonder van Urk geworden."

Water, stroom en huisvesting knelpunten voor verdere groei
De verwachting is dat de visindustrie in de toekomst blijft doorgroeien, al is er wel een aantal knelpunten die de groei remt: beperkte stroom, water en wegen en huisvesting voor arbeidsmigranten. "De groei zit er altijd in, maar de mogelijkheden worden steeds moeilijker nu met de uitbreidingen van bedrijven. Er zijn meerdere bedrijven die graag willen uitbreiden, maar daar zitten nogal wat haken en ogen aan", waarschuwt Ras.

De sector heeft veel water en energie nodig. Maar nieuwe aansluitingen zijn niet beschikbaar. Dat zijn dus problemen die niet snel opgelost zijn. Maar de visindustrie zelf is volgens Marten Poelman innovatief en kan ook maatregelen nemen.

Automatisering, waterhergebruik en warmtenetten kunnen oplossingen zijn. "We zullen verder moeten automatiseren, waardoor we minder arbeidskrachten nodig hebben. We zullen maatregelen toe moeten passen waardoor we bezuinigen op het watergebruik. En we zullen moeten bezuinigen op het stroomverbruik."

Een warmtenet kan een oplossing zijn. "Er wordt heel veel vis ingevroren en waar je iets kouder maakt, blijft warmte als restproduct over. Die warmte gaat nu door de schoorsteen weer naar buiten, maar die kan je ook in de grond stoppen. Dan kan je die warmte aanwenden voor andere zaken zoals het verwarmen van huizen, instellingen en fabrieken", aldus Poelman.

Daarnaast kan automatiseren een oplossing zijn voor het arbeidstekort maar het huisvestingsprobleem moet dan nog wel worden aangepakt. Er werken circa 3.500-4.000 mensen in de visverwerkende industrie, inclusief migranten. "We hebben een tekort aan arbeidskrachten. En met name dan de huisvesting van die arbeidskrachten", zegt Poelman.

Hele goede toekomst
Ondanks alle knelpunten ziet de toekomst er goed uit volgens Poelman. "Over tien jaar zullen we nog zeker problemen hebben. Die zullen we niet allemaal op gaan lossen. Maar ik denk nog steeds dat Urk met z'n traditie en vakmanschap zal groeien in de internationale viswereld. Dus ik zie een hele goede toekomst voor de visserij industrie op Urk en misschien wel in Nederland."