omroep flevoland

We sluiten het azc, we willen meer politie op straat, we verbreden de snelweg, we laten meer treinen rijden en Lelystad Airport gaat niet open. Wie de verkiezingsprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen in Flevoland doorbladert, leest geregeld beloftes en voornemens die veel kiezers zullen aanspreken.

Toch rijst bij sommige onderwerpen ook de vraag of plaatselijke politieke partijen daar wel zoveel invloed op hebben. En sterker nog: of ze er überhaupt wel over gaan.

Lelystad Airport
Veel lokale politieke partijen in Flevoland nemen in hun verkiezingsprogramma een duidelijk standpunt in over Lelystad Airport. De meeste partijen in Lelystad vinden dat het vliegveld snel open moet voor burgerluchtvaart.

Vaak wordt daarbij ook de koppeling met Defensie gemaakt, oftewel: er mogen alleen straaljagers komen, als het vliegveld ook open gaat voor vakantievluchten.

Wil jij weten hoe partijen in jouw gemeente denken over bepaalde zaken? Omroep Flevoland heeft de belangrijkste standpunten op de belangrijkste thema's voor je op een rijtje gezet.

In omliggende gemeenten Dronten en Zeewolde spreken veel partijen zich vanwege de verwachte overlast juist tegen Lelystad Airport uit. Ook zo'n standpunt staat natuurlijk goed in een verkiezingsprogramma. Maar spelen Flevolandse gemeenteraden en gemeentes in het dossier 'vliegveld' nou echt een rol?

Een gemeente kan uiteraard naar de rechter stappen of lobbyen in Den Haag. En lokale fracties van landelijke partijen kunnen natuurlijk ook 'hun' Tweede Kamerleden aan het werk zetten.

Toch zijn Leefbaar Zeewolde en GroenLinks/PvdA in Lelystad de enige twee partijen die in hun verkiezingsprogramma echt realistisch zijn: een besluit over het openen of gesloten blijven van Lelystad Airport is uitsluitend een verantwoordelijkheid van het Rijk en daarop heeft een gemeenteraad maar heel beperkt invloed.

Meer blauw op straat
Een ander onderwerp dat in veel verkiezingsprogramma's opduikt, is de politie. Heel veel partijen willen meer blauw op straat en vooral ook veel meer wijkagenten. Het is een standpunt waar eigenlijk - op wat inbrekers na - niemand op tegen kan zijn. Maar is het ook dossier waar een lokale PVV of een D66 Zeewolde echt invloed op heeft?

Meer geld uittrekken voor wijkagenten is voor de lokale partijen vooral een nobel streven. Want wijkagenten worden net als de rest van de politie volledig door het Rijk betaald.

Besluiten over meer geld voor de politie worden dus ook in Den Haag genomen. En hoeveel tijd agenten op straat beschikbaar zijn, wordt naast de administratieve taken natuurlijk vooral door de politieleiding bepaald.

Een aantal partijen brengt bij alle politiewensen nog wel wat nuance aan. Zo wil de Almere Partij een inhaalslag maken met het aantal agenten, maar vertelt daar ook direct bij dat daarvoor dan maar stevig in Den Haag moet worden gelobbyd.

'Partijen kunnen niet anders'
Dat er in verkiezingsprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen veel landelijke thema's opduiken, ziet ook hoogleraar Kees Aarts van de Universiteit Groningen. Aarts is gespecialiseerd in verkiezingen en stemgedrag en denkt dat lokale partijen niet anders kunnen.

Mensen horen elke dag in het nieuws over bepaalde thema's. Lokale partijen kunnen het zich volgens de hoogleraar daarom niet permitteren om daar niks van te vinden: "Gemeenten hebben beperkte zeggenschap over bijvoorbeeld de verdeling van de asielzoekers over Nederland", erkent Aarts. "Toch moet je er lokaal wat vinden, want dit is waar de mensen je op aankijken."

Wie over dergelijke onderwerpen helemaal niets zegt, loopt volgens hoogleraar Aarts zelfs het risico om als machteloos te worden gezien. "Terwijl er andere politici zijn die keihard roepen dat het zus of zo moet. Dat kun je als partij ook niet veroorloven. Nuance aanbrengen is ook niet altijd handig, want als andere partijen dat niet doen, kom je ook op achterstand te staan."

Hoogleraar Kees Aarts

Het azc sluiten
Asielzoekers, azc's en noodopvang zijn ook onderwerpen die in de Flevolandse verkiezingsprogramma's volop opduiken. Verschillende partijen gaan er zelfs flink mee aan de haal.

Zo wil Forum voor Democratie in Noordoostpolder en Almere de al jaren bestaande azc's sluiten en wil de blanco Lijst 7 op Urk grenzen stellen aan migratie, asielzoekers verplicht aan het werk zetten en 'geen woningen aan statushouders geven zolang er nog Urkers op een huis wachten'.

Het klinkt allemaal erg strijdlustig, maar tegelijkertijd ligt er een landelijke Spreidingswet voor asielzoekers waar gemeenten zich voorlopig aan moeten houden en hebben alle gemeenten ook jaarlijks een taak om statushouders onder te brengen.

Om dit te veranderen, zijn besluiten in Den Haag nodig. Een gemeenteraadsfractie in de polder, met een beperkt aantal zetels gaat daar individueel niks aan veranderen.

De sluiting van een azc is op korte termijn niet zomaar te realiseren. Gemeenten hebben hierover een bestuursovereenkomst met het COA en die is niet zo eenvoudig op te zeggen. Zeker niet wanneer die, zoals in Noordoostpolder voor onbepaalde tijd geldt.

Meer treinen en wegen
Flevoland moet goed bereikbaar blijven, vooral wanneer hier vanwege de grootse woningbouwplannen steeds meer mensen komen te wonen.

Veel partijen beloven in hun programma's dat ze voor betere bereikbaarheid gaan zorgen. Bijvoorbeeld door de A6 tussen Almere en Lelystad te verbreden of door de N50 (buiten Flevoland) eindelijk op te waarderen tot een snelweg.

Daarnaast is er bij Dronter politiek een wens voor meer treinen op de Flevolijn richting Zwolle. En willen sommige partijen in Almere en Lelystad de nachttrein die nu al in het weekend rijdt, het liefst de hele week laten rijden.

Hetzelfde geldt ook voor lokaal opduikende onderwerpen als stoppen met klimaatbeleid, een gekozen burgemeester, de manier waarop de zorg betaald wordt en strenger optreden tegen geweld tegen hulpverleners.

Copy/paste-praktijken
Bij lokale fracties van landelijke partijen is er nog een heel andere reden waarom in hun verkiezingsprogramma's best veel landelijke thema's opduiken. Deze fracties krijgen aantoonbaar hulp van de landelijke partij bij het opstellen, waardoor de landelijke standpunten over belangrijke thema's vrij gemakkelijk in de lokale programma's doorsijpelen.

Het is ook de reden waarom soms volledig identieke zinnen in programma's in verschillende Flevolandse gemeenten terugkeren. En waarom het conceptprogramma dat wij van één Lelystadse fractie ontvingen per ongeluk nog op briefpapier van de collega-fractie in Heerlen was geprint.

Probleem dat niet speelt
De externe hulp verklaart misschien ook waarom bepaalde passages in Flevolandse gemeenten wat vervreemdend werken omdat ze lokaal niet aan de orde zijn. Zo vindt de Partij voor de Dieren in Lelystad dat de gemeente aandacht moet hebben voor LHBTQIA+-vluchtelingen in azc’s, terwijl er in Lelystad helemaal geen azc is.

De Flevolandse programma's van Forum voor Democratie spannen in dit opzicht echt de kroon. Zo wil de partij zelfs op Urk 'stoppen met miljoenenverslindende prestigeprojecten' - die er nooit geweest zijn, politieposten heropenen - die nooit gesloten zijn en alle niet bestaande azc’s sluiten.

Ook de uitgesproken weerstand van de partij tegen milieuzones en zero-emissiezones lijkt de komende jaren in gemeenten als Urk en Noordoostpolder nog wat voorbarig.