omroep flevoland

Het wordt voor de provincies Flevoland, Overijssel en Gelderland niet eenvoudig om de noodlijdende busvervoerder EBS te helpen. Extra geld uittrekken stuit vrijwel zeker op bezwaren van concurrenten. EBS met boetes dwingen zich aan het contract te houden kan averechts werken. Een geheel nieuwe concessie uitschrijven is een optie, maar ook hieraan kleven bezwaren.

Dat stelt Wijnand Veeneman, hoogleraar governance voor infrastructuur en mobiliteit van de TU Delft. Hij reageert op de berichten dat EBS bij de drie provincies heeft aangeklopt, omdat de subsidie te weinig is om de dienstregeling voor het streekvervoer te kunnen rijden.

Groot gebied
EBS won eind 2022 de concessie IJssel-Vecht, bestaande uit het streekvervoer in de drie provincies. Sinds december 2023 zijn ook de ov-regio's IJsselmond en de stadsdienst Lelystad daaraan toegevoegd. De concessie loopt tot en met 2035. Het bedrijf zou hiervoor 80 miljoen euro per jaar krijgen en beloofde een kwalitatief hoogwaardige dienstregeling.

Door personeelstekorten, onvoldoende bussen en andere tegenvallers kon EBS in 2023 en 2024 maandenlang geen volledige dienstregeling rijden. Het kreeg hiervoor voor miljoenen euro's boetes, waaronder 214.000 euro van Flevoland.

Dinsdag informeerden de provincies hun Provinciale Staten dat EBS in financiële problemen verkeert en dat er gesprekken lopen.

Ingewikkeld
De kwestie ligt ingewikkeld, stelt hoogleraar Veeneman. Aan de ene kant liggen er harde afspraken over wat EBS zelf heeft beloofd. De provincies zouden EBS kunnen dwingen om zich aan het contract te houden, maar daarmee komt EBS nog meer in de financiële problemen.

Maar de portemonnee trekken en EBS te hulp schieten met extra geld is ook lastig. "Op het moment dat de provincies welwillend zouden zijn om EBS tegemoet te komen, dan zeggen andere vervoerders die destijds de aanbesteding hebben verloren: 'Wacht eventjes, EBS had heel scherp ingeschreven, maar wij hadden minder scherp maar realistischer ingeschreven. Waarom mogen zij dan nog door?'' Dit zou kunnen leiden tot juridische procedures.

Drie opties
Veeneman ziet bij elkaar drie opties voor de provincies, al kan hij niet zeggen welke de beste is. "De ene is meer boetes uitdelen en kijken wat EBS daarmee gaat doen. De tweede is dat de provincie afspraken maakt over extra financiering, gekoppeld aan hogere kosten voor energieprijzen of voertuigen. De derde optie is dat de provincies het busvervoer opnieuw gaan aanbesteden."

Aan een nieuwe aanbesteding kleeft het nadeel dat die tijdrovend is en dat het zo maar twee jaar kan duren voordat een contract met een andere vervoerder is gesloten. In de tussentijd zal EBS gewoon blijven rijden, maar wel tegen een veel duurder contract voor een noodconcessie.

Dat hebben de provincies al een keer moeten doen, nadat de oorspronkelijke aanbesteding van IJssel-Vecht in 2019 aan Keolis ongedaan werd gemaakt omdat het bedrijf zich aan fraude schuldig had gemaakt. Het bedrijf reed vervolgens het streekvervoer tot eind 2023 door op basis van een noodconcessie, terwijl Arriva het stadsvervoer in Lelystad reed.

Hoogleraar Veeneman wil niet stellen dat de provincies met EBS voor een dubbeltje op de eerste rang hebben willen zitten en achteraf van een koude kermis terugkomen. "De wereld waarin over het contract in 2019/2020 is onderhandeld was een andere wereld. Het was voor corona, er waren minder onzekerheden. Je ziet dat er nu in nieuwe contracten andere voorwaarden worden gesteld."

Rituitval
Waar er enkele jaren terug nog veel kritiek was op de prestaties van EBS, doet het bedrijf het sinds 2025 een stuk beter. Uit een rapportage van de provincie Overijssel over het eerste kwartaal blijkt dat EBS minder busritten heeft geschrapt.

Waar in januari nog bijna één op de vijf ritten (17,94 procent) uitviel vanwege het strenge winterweer, bedroeg dit in maart nog geen procent (0,99). Ook reden de bussen vaker op tijd: in Flevoland ging het in maart om bijna 91 procent. Daarmee presteerde het bedrijf in onze provincie beter dan in Overijssel en Gelderland.

EBS beschikte in het eerste kwartaal ook over voldoende personeel, zo meldt de rapportage. Wel werd voorspeld dat deze zomerperiode de bezetting krap zou worden, waardoor het moeilijk zou worden om de dienstregeling te rijden. Vooral voor de vestigingen in Nagele en Harderwijk moet voor dit jaar nog wel extra personeel worden geworven.

In maart kreeg EBS van Flevoland en Overijssel groen licht om zeven verlengde elektrische bussen te kopen om de capaciteit uit te breiden. Daarvoor kon het bedrijf een miljoen euro subsidie krijgen.

Beide provincies gingen akkoord om boetes, die in 2023 en 2024 waren opgelegd voor het niet nakomen van de prestaties, maar te innen. In het geval van Flevoland gaat het om de eerdergenoemde 214.000 euro.