omroep flevoland

Waar vorige week nog dode vissen lagen te rotten in de zon, klinkt nu het geroep van duizenden vogels. Op de drooggevallen slikvelden prikken kluten, grutto's en strandlopers onafgebroken met hun snavel in de modder. Voor hen is de extreme droogte geen ramp, maar een rijkgevuld buffet.

"Ze porren met hun snavel in dat slik om er beestjes uit te halen", zegt vogelaar Jesse Zwart terwijl hij met zijn telescoop over de Oostvaardersplassen speurt. "Het feit dat hier nu zoveel vogels zitten, betekent maar één ding: er is ontzettend veel voedsel."

De aanhoudende droogte laat het waterpeil in de Oostvaardersplassen al weken dalen. Vorige week leidde dat nog tot massale vissterfte. Maar dezelfde lage waterstand legt ook voedselrijke kleibodem bloot. Juist daar profiteren veel trekvogels van.

Recordaantallen
Voor vogelaars zijn het uitzonderlijke weken. Zwart noemt de Oostvaardersplassen op dit moment de beste plek van Nederland om vogels te kijken. "Door die lage waterstand zie je ineens een heel ander palet aan vogels", vertelt hij. "We zien enorme aantallen lepelaars, grote zilverreigers en steltlopers. Sommige aantallen zijn voor Noordwest-Europa echt bijzonder."

Zo telde hij onlangs zo'n 1.200 lepelaars en evenveel grote zilverreigers. "Dat is ongeveer tien tot twaalf procent van de totale broedpopulatie. Vijftig jaar geleden had niemand geloofd dat je zulke aantallen hier ooit zou zien."

Ook soorten die normaal vooral langs de kust leven, duiken nu op in Flevoland. "Zwarte ibissen, kanoeten en verschillende strandlopers gebruiken de Oostvaardersplassen nu als een soort tankstation. Ze eten zich hier vol voordat ze hun trek naar het zuiden vervolgen."

'Een gedekte tafel'
Toch kijkt boswachter Hans-Erik Kuypers van Staatsbosbeheer met gemengde gevoelens naar het schouwspel. "Deze droge periode heeft nare kanten, dat hebben we vorige week met de vissterfte ook gezien", zegt hij. "Maar tegelijkertijd zie je dat heel veel vogels juist gebruikmaken van die drooggevallen slikvelden."

Volgens Kuypers komt dat omdat modder vol zit met kleine insecten, larven en andere waterdiertjes. "Dat is een gedekte tafel voor al die vogels. Hoe ze weten dat ze hier moeten zijn? Geen idee. Maar ineens zie je meer dan duizend kluten bij elkaar staan. Dat blijft fascinerend."

Dubbel gevoel
Toch gaat de vlag volgens de boswachter niet uit. De uitzonderlijke vogelrijkdom is namelijk het gevolg van een uitzonderlijk droge zomer. "Ik geniet ervan, maar ik maak me ook zorgen", zegt Kuypers. "Niet alleen om de Oostvaardersplassen, maar ook om de bossen hierachter en de natuur in het algemeen. Je hoopt op een afwisseling van droge en natte periodes. Als dit jaar na jaar gebeurt, weten we niet wat de gevolgen zijn."

Voor Jesse Zwart overheerst ondertussen vooral de verwondering. In de 25 jaar dat hij vogels kijkt, zag hij de Oostvaardersplassen niet eerder zoals nu. "Het is eigenlijk een continu veranderend schilderij", zegt hij. "Elke dag ziet het er anders uit. Als je van vogels houdt, is dit een unieke periode. Alleen had je natuurlijk liever gezien dat die niet door zulke extreme droogte was ontstaan."