omroep flevoland

Het klinkt als een scheepshoorn, soms wel 20 minuten lang. Een monotoon en indringend geluid, veroorzaakt door werkzaamheden aan de Urkersluis.

De provincie Flevoland kiest bewust voor deze luidruchtige techniek. Traditioneel heien met om de paar seconden een doffe dreun is op deze kwetsbare bodem geen optie.

De Urkersluis, de toegangspoort tot het IJsselmeer uit 1942, ondergaat een renovatie. Het oude, poreuze houtwerk van de steiger maakt plaats voor een stalen constructie die tachtig jaar moet meegaan. Daarvoor worden bijna tweehonderd palen de grond in geslagen. Het inbrengen vereist een aanpak waarbij ze als het ware heien met fluwelen handschoenen aan.

Resonantie in plaats van heien
Volgens projectmanager Marc Kronenberg van de provincie Flevoland is deze manier van heien vrij nieuw in Nederland. In onze provincie wordt het voor het eerst toegepast: de Canadese resonantietechniek.

Waar traditioneel heien de hele omgeving doet schudden, zoekt deze methode de eigenfrequentie van het staal op. "De paal werkt als een soort veer. Hij rekt uit en ponst zichzelf, stapje voor stapje, de grond in", zegt Kronenberg van de provincie.

Bij traditionele uitvoeringsmethodieken voor het heien van houten palen of stalen palen laten ze de grond hoogfrequent trillen. Kronenburg zegt dat dit in een range valt van 20 tot 40 Hertz.

Bij de techniek die in Urk wordt toegepast zitten ze op 160 tot 180 Hertz. Dat betekent dat er veel meer trillingen zijn, maar dat er veel minder energie vrijkomt. De heisessie is daardoor niet in wijde omtrek voelbaar, omdat trilling lokaal blijft. Het geluid dat vrijkomt is daarentegen over grote afstand aanwezig.

Vrees voor verzakkingen
De keuze voor trillingvrij werken komt voort uit eerdere werkzaamheden. Jaren geleden verzakte een strekdam op Urk door de trillingen van een wals. "Dat heeft ervoor gezorgd dat door de trillingen van die trilwals destijds de dijk, of die strekdam in ieder geval een deel daarvan, onderuit is weggezakt", zegt Kronenberg.

De projectmanager vergelijkt de bodem van de dijken bij Urk en Noordoostpolder met een bezoek aan het strand. Hetzelfde effect kun je krijgen: het zakt weg als er water tussen de zandkorreltjes komt. "Een trilling in losgepakt zand met water erin kan dat datzelfde effect veroorzaken. Dat heeft zich in het verleden hier dus voorgedaan."

Midden in het vaarseizoen
De werkzaamheden konden eerder dit jaar niet plaatsvinden vanwege het broedseizoen, maar moeten op 15 oktober ook klaar zijn vanwege het stormseizoen. En dat betekent dat de werkzaamheden worden uitgevoerd midden in het vaarseizoen. Twee weken lang was de sluis volledig gestremd, maar nu wordt ruimte gemaakt voor de recreatievaart.

"Overdag gaat de aannemer gewoon door, dus houden we een gedeeltelijke stremming over tussen zeven uur 's ochtends en zes uur 's avonds. Buiten die tijden kan de sluis bediend worden en kan scheepvaart er weer doorheen."