omroep flevoland

De historische Dakota van Prins Bernhard, de PH-PBA die later de naam Prinses Amalia kreeg, heeft een definitieve plek in de grote hal van Aviodrome gekregen. De onthulling van de nieuwe opstelling werd gevierd met de overkomst van een andere, nog vliegende Dakota uit Engeland naar Lelystad.

De Prinses Amalia is aan één kant geschilderd in rood-wit-blauwe kleuren die het tot vorig jaar had en aan de andere kant in groene militaire kleuren uit de Tweede Wereldoorlog. Zo worden de twee bepalende periodes uit de geschiedenis van het vliegtuig verbeeld; de inzet tijdens Operatie Market Garden in 1944 en de jaren daarna als Nederlands regeringsvliegtuig.

Van D-Day tot regeringsvliegtuig
Directeur Roy Ymker is trots op de nieuwe presentatie: "De PBA is veel meer dan een vliegtuig. Het is een tastbare getuige van belangrijke momenten uit onze geschiedenis, van de strijd om vrijheid tijdens de Tweede Wereldoorlog tot de wederopbouw van Nederland en de ontwikkeling van de burgerluchtvaart", zegt Ymker.

De Dakota werd in 1944 gebouwd als militaire C-47 Skytrain voor de Amerikaanse luchtmacht en vloog mee bij D-Day en Operatie Market Garden, waarbij het parachutisten dropte en andere vliegtuigen sleepte. Na de oorlog kreeg het toestel een tweede leven als eerste regeringsvliegtuig van Nederland onder Prins Bernhard. Vanaf 1961 deed het dienst als meetvliegtuig voor de Rijksluchtvaartdienst.

In 1975 kwam het toestel in handen van Aviodrome, destijds nog op Schiphol. Na een restauratie in Engeland vloog de PBA vanaf 1998 voor de Dutch Dakota Association, tot die stichting in 2024 stopte en het toestel terugkeerde naar Aviodrome.

Bij de opening waren familieleden aanwezig van mensen die bij het toestel betrokken waren tijdens Market Garden en de jaren als regeringsvliegtuig. "Wat deze expositie bijzonder maakt, zijn de persoonlijke verhalen. De geschiedenis van de PBA gaat niet alleen over een vliegtuig, maar ook over de mensen die ermee vlogen, werkten en bijzondere gebeurtenissen meemaakten", zegt Ymker.

Brian Donehu, kleinzoon van een parachutist die tijdens de oorlog met de Dakota sprong, staat in tranen naast het toestel: "Het is emotioneel om de verhalen van mijn opa te kennen en nu hier in het vliegtuig te zijn waar hij mee vloog", zegt Donehu.

Over zijn opa's oorlogservaringen vertelt hij: "Er was veel strijd waarin veel werd geschoten. Hij vond het niet fijn om daarover te spreken, hij vond het beter om over vrolijker herinneringen te praten. Mijn opa was een moedig man, maar hij vertelde dat hij het doodeng vond om uit het vliegtuig te springen. Hij zei dat hij nog liever werd beschoten dan uit het vliegtuig te springen", lachte Donehu.

Ook Ruud Holswilder, wiens vader vroeger piloot van Prins Bernhard was, keerde terug naar het toestel van zijn jeugd: "Ik heb hier op dit vliegtuig, ik denk in 1955 of '56, mijn eerste vlucht gehad, als vijf- of zesjarig manneke. Dat was niet voor iedereen in die tijd normaal", zegt Holswilder.

Die vlucht bleek het begin van zijn loopbaan: "Dat is eigenlijk de opstap naar mijn luchtvaartcarrière geweest", zegt hij. "De cirkel is weer rond."

De opening is ook een moment van afscheid, de PBA zal nooit meer vliegen. Toen de Dutch Dakota Association in 2024 stopte met haar luchtvaartmaatschappij, droeg ze het toestel over aan Aviodrome. Het museum maakte in oktober 2025 bekend dat operationeel houden, ook voor een enkele vlucht per jaar, financieel niet haalbaar was.

Voor voormalig directeur van Aviodrome Wim Westerop staat vast dat de Dakota een blijvende plek verdient: "De Dakota is een van de meest belangrijke vliegtuigen die de wereld overgevlogen zijn. Een luchtvaartmuseum van naam zonder Dakota, dat zou eigenlijk niet mogen", zegt hij.