omroep flevoland

Centimeter voor centimeter is de Batavia vrijdagmiddag aan land gekomen in Lelystad. De reconstructie van het VOC-schip kwam donderdag terug in de provinciehoofdstad. Het schip werd de afgelopen tijd in Amsterdam op een metalen constructie gezet. Het doel: de Batavia op land plaatsen om verdere houtrot te voorkomen.

De operatie begon rond 10.45 uur en was rond 14.00 uur klaar. Onder de Batavia zat een enorme stalen transportconstructie met 56 assen. Die bracht het schip naar de plek waar het uiteindelijk moet komen te staan: op een betonnen plaat op het terrein van Batavialand. De constructie is speciaal ontworpen voor zeer zware lading.

Ponton moest worden bijgesteld
Vooral het hoogteverschil tussen het ponton en de kade was een belangrijk moment bij de verplaatsing. Toen steeds meer gewicht van de Batavia richting het land kwam, zakte de voorkant van het ponton iets naar beneden. Dat was volgens transporteur Ard Suvaal van Transglobal vooraf ingecalculeerd.

"Dat is volledig volgens de procedure die we vooraf hebben geschreven", vertelt hij. Door het ponton vervolgens te ballasten, kon het weer horizontaal worden gelegd en kon de operatie verder. Volgens Suvaal waren er duizenden uren aan reken- en tekenwerk in de voorbereiding gaan zitten.

Erg voorzichtig
De Batavia weegt ruim 600 ton. Met de stalen constructie die eromheen is gebouwd, komt het totale gewicht uit op bijna duizend ton. Dat is te vergelijken met zo'n achthonderd personenauto's.

De verplaatsing gebeurde daarom erg langzaam en voorzichtig. "Dit soort werk mag nooit routine zijn", zegt Suvaal. Het spannendste moment was volgens hem toen de transportconstructie de stalen brug richting de kade opreed en steeds meer gewicht van het ponton naar het land verschoof.

Grote problemen deden zich niet voor. Dat verbaasde Suvaal naar eigen zeggen zelfs een beetje. "Normaal gesproken is er bij een complex project als dit altijd wel een moment waarop je alle zeilen moet bijzetten." Hij is vooral trots op de samenwerking tussen onder meer sleepbootbemanningen, transporteurs, adviseurs, gemeente, provincie, Rijkswaterstaat en het waterschap.

Net als donderdag kwam er ook vrijdag veel publiek op het schip af. Mensen stonden aan de kant van het KNRM-reddingstation en op balkons van appartementen in de omgeving. Ook had Batavialand zo'n 500 mensen uitgenodigd om de verplaatsing te volgen.

"Geweldig moment"
Ook Willem Vos, de oorspronkelijke bouwer van de Batavia, was erbij. Voor hem was het bijzonder om het schip volledig boven water te zien. "Dat is een geweldig moment. Zo'n enorm schip tegenover die huizen, dat is zo onwerkelijk."

Willem Vos te midden van transporteurs

Vos is vooral tevreden over de staat van het hout dat jarenlang onder water heeft gelegen. "Je ziet waar de verf afgebladderd is de oorspronkelijke kleur van het hout weer tevoorschijn komen. Dat wil wat zeggen." Volgens hem blijkt daaruit dat destijds een goede keuze is gemaakt voor het gebruikte hout.

Definitieve plek
Zaterdag wordt de Batavia op de betonnen fundering geplaatst. Daarna begint Batavialand met beheer en onderhoud en wordt verder gebouwd aan het nieuwe museum rond het schip.

Directeur Ariane Hoog van Batavialand noemt het moment "fantastisch". Volgens haar is het permanent op land zetten van de Batavia vooral nodig omdat het steeds uit en in het water halen van het schip voor onderhoud te kostbaar werd. Op land kan het schip beter worden onderhouden en blijft het tegelijk zichtbaar voor bezoekers.

Batavialand hoopt dat bezoekers over ongeveer een half jaar weer aan boord kunnen. Daarvoor zijn nog vergunningen nodig en moet het schip veilig bereikbaar worden gemaakt.