omroep flevoland

Meer dan 600 woningen, veel groen en als kroonjuweel een kasteeltoren vol sociale huur: het nieuwe plan voor Kasteel Almere moet van het gebied waar nu een vervallen ruïne staat, een sprookjesachtige wijk maken. De beoogde bouwers beloven de stad een écht kasteel te geven, maar hoe maak je van een kasteel mooie woningen? Daarvoor gaan we op kasteelbezoek in Den Bosch.

Want net buiten de historische vestingstad, op loopafstand van het dorp Engelen, ligt de nieuwbouwwijk Haverleij. Met veel natuur en uitzicht op de Maas een ideale plek voor Bosschenaren om de drukte van de stad te ontvluchten. Maar in tegenstelling tot veel nieuwbouwwijken, vind je hier geen nette rijtjeshuizen, opgesteld in een rechte lijn.

Nee, de wijk staat vol met verschillende kasteelbuurten, compleet met torens, stadsmuur en kantelen. "Als je hier woont, denk ik: dan woon je misschien ook wel een beetje in een sprookje", zegt Frans van den Boomen, terwijl hij door de wijk loopt. "Want het is niet alleen het kasteel dat ontworpen is, ook het landschap hoort er helemaal bij." Sprookjesachtig, zo laat de Bossche wijk Haverleij zich dan ook het beste omschrijven.

Wonen in de kasteelmuur
En een leuke bijkomstigheid: de nieuwe woonwijken zijn ontwikkeld door een van de beoogde eigenaren van Kasteel Almere, namelijk BPD Ontwikkeling. Van den Boomen, directeur projecten bij BPD, geeft ons een rondleiding langs de verschillende Bossche kastelen, die wel eens als inspiratie kunnen gelden voor de Almeerse ruïne.

In totaal telt Haverleij negen kastelen; één groot slot en meerdere kleine 'woon-kastelen', waarvan de eerste in 2001 is gebouwd. De wijk is goed voor zo'n 1.100 woningen. Elk kasteel heeft een eigen identiteit, legt de ontwikkelaar uit. "Er zijn verschillende architecten die ieder kasteel ontworpen hebben." Hij wijst naar Kasteel Oeverhuizen, het laatst gerealiseerde kasteel van de wijk, en verderop in de verte naar Kasteel Heesterburg, het een na laatste kasteel dat gebouwd werd.

'Slot' Heesterburgh in de achtergrond

Brabantse jonkvrouwen en kasteelheren
Of het ook echt zo sprookjesachtig wonen is tussen de kantelen, weet Martha Reijner. Sinds de opening in 2023 woont ze samen met haar 'kasteelheer' Hans in het nieuwste kasteel van de wijk, waar het stel de idyllische noordertoren van het slot bewaakt. "Dat zeggen er wel meer, en zo voelen wij het ook wel, door de rust en de natuur", vertelt ze.

"Zoals je de zon onder ziet gaan, en straks met de herfst worden de blaadjes weer anders. De beestjes die langskomen: de hertjes, een heleboel konijntjes." Of ze zichzelf dan ook kasteeldame mag noemen? Martha lacht. "Het is jonkvrouw, hé. Ja, dat is wel eens een keer naar voren gekomen."

Betaalbaar bouwen, ridderlijk wonen
De kastelenwijk moest destijds voorkomen dat ouderen en gezinnen wegtrekken uit de stad. In een historische stad als Den Bosch misstaan kastelen natuurlijk niet. Maar hoe maak je zo'n kasteel bewoonbaar en ridderlijk tegelijk, zonder dat er een koninklijk fortuin tegenover hoeft te staan?

De torens van slot Oeverhuijze

"Daar moet je wel rekening mee houden, want een van de grote opgaven is altijd: hoe houd je het betaalbaar?", zegt Van den Boomen. Dat kan volgens hem op een slimme manier, bijvoorbeeld door details zo te ontwerpen dat ze eenvoudig te bouwen zijn, maar toch het gewenste kasteelgevoel geven.

Almere op bezoek
"Op sommige plekken waar het moet, zie je kantelen waar je doorheen kunt kijken. Op andere plekken kan dat niet, maar suggereren we dat met een stukje terugliggend metselwerk. En dat is dan weer goedkoper om te maken."

Dezelfde ontwikkelaar is ook betrokken bij de plannen voor Kasteel Almere. Een delegatie van de gemeente is zelfs een week voor ons bezoek al naar Den Bosch afgereisd. Volgens Van den Boomen kan Haverleij zeker als inspiratiebron gelden. "BPD als ontwikkelaar, maar ook de gemeente en de betrokken ontwerpers, zijn een rondje gaan doen door Nederland. Ze zijn ook hier geweest, bij Haverleij."

Kasteel Oeverhuijze van boven

De kasteel-architect van Haverleij lichtte het hele concept toe en gaf een rondleiding. "Ze zijn hier geweest om inspiratie op te doen, te kijken en ook om te leren: wat is hier goed gegaan en wat minder goed?"

Ondertussen zijn de slotbewoners van Haverleij erg te spreken over hun ridderlijke buurt. "Straks heb je Halloween, dus dan loop ik weer als een heks rond met snoepjes en al. We hebben ook met z'n allen één keer per jaar een barbecue, en dat is gewoon heel leuk om elkaar te leren kennen", lacht ze.

Meer dan alleen stenen
De kastelen in Den Bosch kunnen dus als inspiratie dienen voor het nieuwe slot in Almere. Maar de ontwikkelaar geeft ook een belangrijke les mee om de Almeerse ruïne net zo sprookjesachtig te maken als Haverleij. "Alleen een gebouw neerzetten en zeggen 'ik wil hier een kasteel' — daar red je het niet mee", verklaart Van den Boomen.

"In Almere gaat dat niet lukken, ook al is daar een grote woningbehoefte. Dan denk ik dat je ook daar problemen krijgt." Uiteindelijk draait het volgens hem om meer dan stenen alleen. "Je wilt dat mensen een fijne plek hebben om te wonen."