omroep flevoland

"Het is bij mijn weten niet eerder voorgekomen dat een busconcessie eerder wordt stopgezet dan was afgesproken", zegt hoogleraar vervoerseconomie Erik Verhoef over het aankomende vertrek van EBS. Hij denkt dat het tijd is voor een nieuwe kijk op concessies: de meest optimistische bieder zou niet automatisch de concessie moeten krijgen.

Na jaren van uitvallende bussen en klachten van reizigers kiest EBS eieren voor zijn geld. Volgens de busmaatschappij is het niet mogelijk winst te maken op het busvervoer in Flevoland. Tenminste, als ze de huidige afspraken met de provincie opvolgen. Dus stappen ze in overleg met de provincie uit de concessie.

Een concessie wil zeggen: meerdere vervoersmaatschappijen doen de provincie een aanbod voor hoe zij het vervoer in de regio willen regelen. Daarbij moeten ze wel afspraken van de provincie naleven. De vervoerder met het aantrekkelijkste bod krijgt voor een aantal jaar het alleenrecht om bussen te laten rijden.

"Bij dit soort aanbestedingen ligt de nadruk sterk op kostenbesparing", vertelt Erik Verhoef. Hij is verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Dus als een maatschappij wil winnen, moet die goedkoop zijn." Verhoef ziet steeds vaker dat maatschappijen bij aanvang van de concessie te optimistisch blijken te zijn geweest over wat ze kunnen bieden.

"We noemen dat de vloek van de winnaar: het hoeft niet altijd zo te zijn dat de beste bieder de aanbesteding wint. Het kan ook de meest optimistische zijn. Dat vertaalt zich dan in de grootste kans op tegenvallers."

Daarnaast hebben maatschappijen als EBS te maken met onvoorziene tegenspoed, zoals stijgende personeels- en elektriciteitskosten.

De provincie en de vervoerder mogen dan niet zomaar nieuwe afspraken maken. Dat zou niet eerlijk zijn tegenover de andere vervoerders, die op basis van dezelfde afspraken een bod hebben ingediend maar zijn afgewezen.

Toch komt de provincie tot 2029 met geld over de brug om EBS te ondersteunen. "Je wil geloofwaardig zijn als provincie en niet zomaar geld bijleggen, maar je wil ook dat er goed openbaar vervoer is."

Lees ook: Na drie jaar klachten over uitgevallen ritten en kapotte bussen wordt het contract met EBS ontbonden: wat ging er allemaal mis?

Plan voor tegenvallers
In 2029 komt er een nieuwe concessie. Volgens Verhoef zou het slim zijn als het dan niet alleen maar om het geld draait. "Het moet nu steeds goedkoper en daar zit een grens aan. In plaats daarvan moet je vervoerders ook in een concessie een plan laten maken voor als er tegenvallers zijn, zoals stijgende loon- en energiekosten."

Hoe dan ook is de kans aanwezig dat het vervoer na 2029 verder verschraalt. "Het zou goed kunnen dat je met het huidige geld minder zou kunnen krijgen dan geboden is in de vorige concessie."