omroep flevoland

Kunnen Provinciale Staten woensdag eigenlijk wel een besluit nemen over de begroting voor volgend jaar? Nee, vindt 50PLUS, want voor 70 miljoen euro is niet duidelijk hoe dat geld wordt besteed. Ja, zeggen de provincie en enkele andere fracties. Zij vinden dat de uitgaven wel degelijk worden onderbouwd.

Al weken sluimert er bij de provincie op de achtergrond een verschil van mening tussen 50PLUS met fractievoorzitter Marc van Rooij en het college van Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur van de provincie.

Het college presenteerde in september de begroting voor 2027, met een doorkijkje naar de jaren tot 2030. Volgend jaar geeft de provincie ruim 286 miljoen euro uit aan onder meer wegen, openbaar vervoer, landbouw en het landelijk gebied, wonen en de vitale samenleving, energie en klimaat en aan openbaar bestuur. Daar staan 268 miljoen aan inkomsten tegenover. Het tekort wordt uit de reserves gedekt.

Van Rooij bekeek de begroting samen met een forensisch accountant en gebruikte daarbij ook een AI-programma (kunstmatige intelligentie). Hij ontdekte een lange lijst met kleine en grote fouten. Het ging bijvoorbeeld om bedragen die op de verkeerde plek stonden, vergeten bedragen en posten die veel te hoog of te laag waren ingeschat.

Fouten erkend
50PLUS stelde het college 85 zogenoemde technische vragen. Bij bijna een kwart daarvan erkende het college fouten. Die zijn half oktober verwerkt in een nieuwe versie van de begroting. Zo waren uitgaven van in totaal 61,3 miljoen euro voor de periode 2028-2030 ten onrechte als eenmalig geboekt, terwijl het om jaarlijkse uitgaven gaat.

Ook blijkt de provincie volgend jaar ruim 21 miljoen euro minder in kas te hebben dan eerder werd gemeld. Het gaat om 74 miljoen euro in plaats van de eerder genoemde 53 miljoen euro.

De gevolgen van de correcties zijn voor volgend jaar verwaarloosbaar of "geheel nihil", zei gedeputeerde Harold Hofstra op 28 oktober in een commissievergadering.

Marc van Rooij

Aanzienlijk zwakker
50PLUS erkent dat de begroting voor volgend jaar klopt, maar ziet voor de jaren daarna een veel somberder financieel beeld dan het college schetst. Door de correcties staat de provincie er in 2030 volgens Van Rooij aanzienlijk zwakker voor.

Als voorbeeld noemt hij de zogeheten structurele exploitatieruimte, een graadmeter voor de financiële gezondheid van de provincie. Die zakt van 10 naar 1 procent. Dat betekent dat de provincie veel minder financiële ruimte overhoudt. De ouderenpartij vreest dat er daardoor in 2030 onvoldoende geld is voor bijvoorbeeld wonen en zorg of sociale voorzieningen.

Verantwoord
Voor Van Rooij is er nog een ander probleem. Hij zegt op 24 vragen geen antwoord te hebben gekregen. Gedeputeerde Hofstra zei op 28 oktober dat de eerdere vragen wel zijn beantwoord, "maar misschien niet naar tevredenheid van 50PLUS."

Van Rooij vroeg het college om de vragen uiterlijk maandagmiddag alsnog te beantwoorden. Volgens hem is dat niet gebeurd. Daardoor is volgens 50PLUS nog altijd onduidelijk hoe 70 miljoen euro aan uitgaven in de komende jaren wordt verantwoord. Het gaat onder meer om posten voor de verbouwing van het provinciehuis, wegen en de IJsselmeervisserij.

Zonder die onderbouwing kunnen Provinciale Staten de begroting volgens Van Rooij op die punten niet goedkeuren.

Vice-voorzitter Tiko Smetsers (l) en gedeputeerde Harold Hofstra

Onderbouwd
De provincie herkent zich niet in de suggestie dat er voor ongeveer 70 miljoen euro fouten in de begroting staan. In een reactie laat een woordvoerder namens het college weten dat de bedragen financieel zijn onderbouwd. Dat niet alle achterliggende specificaties in de openbare begrotingsstukken staan, betekent volgens de provincie niet dat de onderbouwing ontbreekt.

Investeringen worden volgens de woordvoerder in de begroting op hoofdlijnen gepresenteerd. De afzonderlijke investeringen, faseringen en kosten zouden voor Statenleden wel op een gedetailleerder niveau beschikbaar zijn.

Volgens de provincie wordt niet alle informatie openbaar gemaakt, omdat die bijvoorbeeld bij aanbestedingen gevoelig kan zijn. Als voorbeelden worden de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland en de verbouwing van het provinciehuis genoemd.

Op 28 oktober zei gedeputeerde Hofstra: "Dit college staat nog steeds volledig achter de begroting, zoals die nu ook in eerste instantie aan u is voorgelegd."

Grotendeels alleen
De partij krijgt in haar kritiek weinig steun van andere fracties. CDA en D66 vonden tijdens de commissievergadering van 28 oktober wel dat sommige uitgaven onvoldoende waren onderbouwd, maar daarbij ging het niet om tientallen miljoenen euro.

PRO vindt dat uitgaven soms op verschillende manieren worden onderbouwd. De partij komt daarom met een motie om uitgaven, kredieten en wijzigingen inzichtelijker te maken voor Provinciale Staten. De 70 miljoen euro waar 50PLUS over spreekt, noemt PRO echter overdreven.

Ook coalitiepartij VVD kan het bedrag niet plaatsen. De partij vindt wel dat het college een 'ordentelijke en structureel sluitende begroting' moet voorleggen, maar ziet geen reden om aan de huidige begroting te twijfelen.

De PVV waarschuwt dat er een probleem ontstaat als woensdag wordt voorgesteld om over bepaalde onderdelen van de begroting geen besluit te nemen.

De kritiek van 50PLUS wekt bij andere fracties ook wrevel. Zij vinden dat de partij met 85 vragen buitenproportioneel veel vragen heeft gesteld, die dan ook nog eens grotendeels met behulp van AI zouden zijn opgesteld. Volgens de andere fracties zijn sommige vragen zo gedetailleerd dat ze voorbijgaan aan de taak van Provinciale Staten om het college op hoofdlijnen te controleren.

Controleren
Volgens Van Rooij is dat juist het punt. Provinciale Staten zijn de enige die de begroting vooraf controleren. Als fouten niet worden ontdekt, komen die volgens hem pas in het voorjaar van 2028 aan het licht bij het opstellen van de jaarrekening en de controle door de accountant. Dan is het te laat.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken controleert de provinciale begroting pas achteraf en kijkt alleen naar de grote lijnen, stelt 50PLUS. De provincie erkent dat, maar zegt de controle met vertrouwen tegemoet te zien. Volgens de woordvoerder beoordeelt het ministerie ieder jaar of de begroting structureel en reëel in evenwicht is en het eigen vermogen voldoende groot is.

Daarom valt de provincie onder het zogenoemde repressieve toezicht. Dat betekent dat het vertrouwen zo groot is, dat de begroting niet van tevoren voor goedkeuring aan het ministerie voorgelegd hoeft te worden.

50PLUS vindt het niet uit te leggen dat de provincie fouten in de eigen begroting zou accepteren, terwijl zij als toezichthouder juist de begrotingen van de zes Flevolandse gemeenten moet beoordelen.