Onderzoek: Nieuwe 'IJstad' op Markermeer mogelijk, maar met grote gevolgen.

ALMERE • Ma 16 november 2026 | 12:37 • Maandag 16 november 2026 | 12:37

Een nieuwe stad bouwen in het Markermeer zou technisch gezien kunnen, maar het kost veel meer geld en duurt veel langer dan woningbouwprojecten van vergelijkbare grootte.

Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek dat de ministers Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) en Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) hebben laten uitvoeren in opdracht van leden van de Tweede Kamer.

Volgens het onderzoek is de juridische haalbaarheid bovendien onzeker door de natuurwaarden en Europese regelgeving. Ook draagt het idee niet bij aan het oplossen van de huidige woningnood. Daarnaast zijn er gevolgen voor de natuur, de zoetwatervoorraad en de waterkwaliteit.

Waar hebben we het over?
D66 stelde vorig jaar voor een mini-polder voor 125.000 inwoners aan te leggen. Dat plan stond in het programma voor de Tweede Kamerverkiezingen.

De partij berekende dat het droogleggen van het gebied zo'n twintig miljard euro zou kosten. 'IJstad' zou een flinke bijdrage leveren aan het 'gigantische woningtekort', aldus D66. Volgens architect en D66'er Hans Vijlbrief zou het project binnen tien jaar gerealiseerd kunnen worden.

Lees ook: D66 wil mini-polder tussen Almere en Amsterdam voor nieuwe stad met 125.000 inwoners

Bij het onafhankelijk onderzoek is een berekening gemaakt met aanzienlijk minder woningen dan D66 voor ogen heeft: 25.000. Volgens de onderzoekers is het project te vergelijken met Almere Pampus (30.000 woningen) of Amsterdam Haven-Stad (zo'n 40.000 tot 70.000 woningen). Het eiland zou tussen Almere en Amsterdam moeten komen, omdat de vraag naar woningen in de buurt van deze twee steden het grootst is.

Veel negatieve effecten
De gevolgen zijn volgens de onderzoekers ook bij een veel kleiner aantal woningen al groot. Zo zou IJstad een 'significant negatief effect' hebben op de natuur en de waterkwaliteit. Het Markermeer is de zoetwaterbuffer van Nederland.

Die buffer zou door het project met ruim 2 miljoen kubieke meter afnemen. "Dit is vergelijkbaar met 1 à 2 dagen wateraanvoer naar de provincie Flevoland in een droge periode", stellen de onderzoekers.

Waterkwaliteit en -veiligheid
Daarnaast heeft het eiland blijvende gevolgen voor het grondwater en leidt het volgens de onderzoekers mogelijk tot een grotere opgave voor de waterveiligheid.

Het waterpeil zou kunnen stijgen bij extreem weer of bij een grote waterafvoer vanuit de rivieren. Dijkversterkingen zouden daardoor eerder nodig kunnen zijn. "Daarnaast worden natuur, openheid, scheepvaart, recreatie, visserij, erfgoed en mogelijk luchtvaart- en defensiebelangen blijvend geraakt."
Eiland draagt niet bij aan huidig probleem
Bovendien zou het eiland niet bijdragen aan het oplossen van de huidige woningnood. De eerste woningen zouden pas in 2055 gebouwd kunnen worden. Ook kost het project flink wat geld, blijkt uit het onderzoek: zo'n 9,7 tot 17,9 miljard euro.

Daarmee is woningbouw op een nieuw eiland ongeveer vier keer zo duur als op land. Die investeringen worden bovendien niet terugverdiend met de verkoop van de nieuwe grond, zeggen de onderzoekers.

Hoe kom je er?
En dan is er nog de bereikbaarheid. Zowel het bouwverkeer als de toekomstige bewoners moeten het eiland kunnen bereiken. Daarvoor zijn verbindingen over het water nodig, die veel geld en tijd kosten.

Die verbindingen moeten worden aangesloten op het bestaande wegennet. Dat wordt daardoor volgens de onderzoekers nog zwaarder belast dan nu al het geval is. "Aansluiting op een IJmeerverbinding kan het perspectief verbeteren, maar is geen gegeven."

Mitsen en maren
Aanleg van IJstad zou volgens hen alleen onder strikte voorwaarden mogelijk zijn: er mogen geen andere, minder schadelijke opties zijn, er moet een dwingende reden van openbaar belang zijn en de natuur en waterkwaliteit moeten voldoende gecompenseerd kunnen worden. Bovendien worden de investeringen niet terugverdiend met de verkoop van de grond.

De onderzoekers zien daarom meer mogelijkheden in de ontwikkeling van Almere Pampus en Haven-Stad bij Amsterdam.

Geen geld
De ministers concluderen op basis van het onderzoek dat de aanleg van een eiland technisch mogelijk is, maar veel tijd en geld kost. Daarom trekken ze er tot 2050 geen geld voor uit.

"Het kabinet blijft zich inzetten voor drijvend bouwen, op plekken waar dat mogelijk is", schrijft minister Boekholt-O'Sullivan in een brief aan de Tweede Kamer. "In de Nota Ruimte geef ik daarnaast de opdracht om te onderzoeken waar in Nederland op langere termijn nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk is om in de groeiende en veranderende vraag naar woonruimte te voorzien."

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Maak Omroep Flevoland jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je voortaan zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van ons. Voeg Omroep Flevoland toe aan Google!

Deel artikel