Zorgen over verdwijnen visserscultuur Urk: 'Kennis die generaties lang wordt doorgegeven, dreigt verloren te gaan'

URK • Wo 18 november 2026 | 6:57 • Woensdag 18 november 2026 | 6:57

Het aantal kotters neemt af en daarmee verdwijnen ook de familievissersbedrijven. Het is ook steeds minder vanzelfsprekend dat zonen hun vader opvolgen als visser. Geert Hoekstra, practor visserij, innovatie en onderzoek aan de visserijschool Firda op Urk, maakt zich zorgen over de afnemende visserscultuur.

Landelijk daalde het aantal visserijstudenten in tien jaar tijd van 149 naar 40. Op Urk is het beeld volgens Hoekstra nog net anders. "Urk is daar wel uniek in. Visserij leeft hier nog echt", zegt Hoekstra. Ook studenten die uiteindelijk niet voor de visserij kiezen, blijven volgens hem vaak werken op het water.

Krimp in de kottervisserij
Toch ziet Hoekstra de gevolgen van de krimp in de sector. In 2023 was er een saneringsronde, vorig jaar volgde er een voor de garnalenvisserij en ook dit jaar is er een. "Dat is inherent aan de krimp in de kottervisserij. Als het aantal kotters afneemt, dan wordt het minder vanzelfsprekend dat je in een familiebedrijf gaat werken", zegt hij.

Kotters die naar de sloop gaan

De instroom van studenten is de afgelopen vijf jaar vrij stabiel, maar volgens Hoekstra is die op dit moment te laag. Cijfers heeft hij niet, maar hij hoort signalen uit de sector. "Er zijn kotters die in de haven blijven liggen omdat ze te weinig gediplomeerde bemanning hebben."

Varen zonder de wettelijk vereiste bemanningssterkte is niet toegestaan. "We horen dat steeds vaker en dat is wel een zorg, ook richting de toekomst."

Sociale erosie
Wat Hoekstra het meest zorgen baart, is niet te zien in de haven. "Wat ik zelf zorgelijk vind, is het sociale aspect", zegt hij. "Met het blote oog zie je minder kotters in de haven en minder familiebedrijven. Maar we zien minder snel wat zich al die jaren op de achtergrond afspeelt; kennis die verloren gaat, kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven."

Hij denkt aan dorpen waar vroeger iedereen zich met de visserij kon identificeren. Daar werkten de slager en de bakker voor de vissers en op de scheepswerf werd gesproken over netten en nieuwe scheepsontwerpen. "Innovatie komt voort uit de praktijk", benadrukt Hoekstra.

"Als je geen nieuwe aanwas hebt, of geen jongeren die in het weekend tijdens een potje voetbal of op een verjaardag met elkaar over het vak praten, moet je je afvragen waar dan de kracht blijft om te kunnen innoveren."

Ook het geloof in de sector staat volgens hem onder druk. Hij vergelijkt het met een voetbalteam dat elke wedstrijd een stevige klap krijgt. "Op een gegeven moment verlies je misschien het geloof." In Urk en Katwijk is dat geloof nog voelbaar, maar in andere delen van het land verdwijnt het. "Daar praten vissers op verjaardagen niet meer onderling over hoe mooi het beroep op zee is."

Dat de landelijke trend ook Urk treft, vreest Hoekstra voorlopig niet. "Op korte termijn ben ik niet zo bang dat die trend zich doortrekt naar Urk, omdat hier nog veel jongeren wonen", zegt hij. Veel jongeren willen graag op zee werken.

Wel wijst hij erop dat in alle Europese kustgemeenschappen sprake is van vergrijzing. Brussel spreekt in dat verband van "generational renewal", generatievernieuwing. "We moeten goed nadenken over waar we over vijf tot tien jaar willen staan als Nederland. Zijn er dan nog jongens en meiden die we kunnen enthousiasmeren voor dit beroep?"

Succesverhalen delen
Volgens Hoekstra is het op korte termijn belangrijk om succesverhalen te delen en weer trots uit te spreken op het vak. Nu het minder vanzelfsprekend is dat jongeren vissers in hun omgeving hebben, moeten ook jongeren van buiten de visserij worden betrokken. "Het is meer dan een vak, het is een manier van leven."

Op de lange termijn zijn volgens hem grotere, systemische veranderingen nodig. Beleid uit Brussel moet beter worden getoetst aan de praktijk in visserijregio’s als Urk en er moet worden ingezet op innovatie en praktijkkennis.

Inspiratie uit IJsland
Hoekstra bezocht deze zomer IJsland, waar de visserij de belangrijkste pijler van de economie is. Toen de kabeljauwquota daar werden gehalveerd, ontdekte de sector zichzelf opnieuw. "Ze zeiden: 'We hebben niet meer vis nodig, we hebben meer waarde nodig'", vertelt hij.

Met talent van mbo tot universiteit worden ook de reststromen benut, zoals kop, staart en huid, die bijvoorbeeld worden verwerkt tot huidverzorgingsproducten.

Inmiddels wordt aan de kop, de staart en de graat van de kabeljauw meer verdiend dan aan het filetje zelf. "Dat geeft de visser ook hoop dat er extra waarde zit in veel dat in het verleden ondergewaardeerd werd." Voor Urk ziet Hoekstra daarin een les.

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Maak Omroep Flevoland jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je voortaan zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van ons. Voeg Omroep Flevoland toe aan Google!

Deel artikel