'Bouw van Afsluitdijk zou nu niet meer kunnen'

FLEVOLAND • Di 20 maart 2018 | 20:48 • Dinsdag 20 maart 2018 | 20:48

De invoering van de Zuiderzeewet maakte het honderd jaar geleden mogelijk om de Afsluitdijk en diverse inpolderingen te realiseren. Een kwestie van lef en vooruitkijken, zegt hoogleraar integrale waterbouwkunde Bas Jonkman van de TU Delft in een interview met het ANP. Vanaf donderdag wordt er, met de opening van het Afsluitdijk Wadden Center, een jaar lang stilgestaan bij het eeuwfeest van de wet.

"Het milieu weegt nu bij waterbouwkundige ingrepen veel zwaarder dan honderd jaar geleden."

— Bas Jonkman, hoogleraar Waterbouwkunde TU Delft

In deze tijd de Afsluitdijk aanleggen? Jonkman denkt niet dat er voldoende draagvlak voor zou zijn. Volgens de hem zouden de te verwachten milieueffecten te groot zijn. "Een zeearm met al zijn kenmerkende ecologie omvormen tot een zoetwatermeer kan in Nederland niet meer. Dat zag je al bij de Deltawerken, waarbij gaandeweg de natuurwaarde van de Oosterschelde en het effect op de visserij de boventoon gingen voeren. Het milieu weegt nu bij waterbouwkundige ingrepen veel zwaarder dan honderd jaar geleden. Het enige alternatief was destijds om de dijken flink te verhogen. Dan was de Zuiderzee blijven bestaan en hadden we alle landaanwinningen niet gehad."

Nooit meer
Maar na de watersnoodramp van 1916 was de publieke opinie duidelijk: zoiets wilden we nooit meer. Jonkman: "Het plan voor de Zuiderzeewet lag er al veel langer, nu werd er werk van gemaakt. Het was de eerste keer in Nederland, misschien wel op de wereld, dat op zo’n grote schaal een plan tegen overstromingen werd gemaakt. Voor het realiseren van de Afsluitdijk was veel lef nodig. Niemand kon exact voorspellen wat de effecten zou zijn."

Als je de opgave van honderd jaar geleden naar het heden zou verplaatsen, is het volgens Jonkman maar de vraag wat er met de Zuiderzee zou gebeuren. "We hadden de dijken flink moeten verhogen, maar dat heeft grote invloed op het landschap. Kijk eens hoeveel weerstand omwonenden nu al hebben tegen dijkversterking. Zonder Afsluitdijk zouden de werkzaamheden nog veel ingrijpender zijn. Op een andere manier had je vissersplaatsjes als Urk, Enkhuizen en Hoorn echt niet veilig kunnen houden."

"Kijk eens hoeveel weerstand omwonenden nu al hebben tegen dijkversterking."

— Bas Jonkman, hoogleraar Waterbouwkunde TU Delft

Maar achter de Zuiderzeewet zat nog een andere gedachte. Behalve beveiliging tegen het water was er ook de urgentie tot zelfvoorzienendheid. Jonkman: "De Eerste Wereldoorlog was juist voorbij, Nederland had behoefte aan extra landbouwgrond voor het geval we weer in een oorlogssituatie terecht zouden komen. Door de zeearm af te sluiten, konden we gaan inpolderen en land winnen."

'Een blijk van vooruitdenken'
Jonkman vindt het goed dat we dit jaar stilstaan bij de ontstaansgeschiedenis van de Zuiderzeewerken. "Ze zouden in deze tijd al bijzonder zijn, laat staan toen. De Afsluitdijk is in 1932 voltooid, pas in 2010 werd in Zuid-Korea een langere dijk aangelegd. In het licht van de beperkte financiële middelen en de technologische ontwikkelingen van die tijd was dit echt een gigantisch project. Een blijk van vooruitdenken, wat nog steeds actueel is als het gaat om veiligheid."

Bericht & Foto: ANP

reacties (7)

  • Hannes

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    En nu 100 jaar later, met alle nieuwe duurzame technologieën, heeft men in Dubai een Floriade met verticale land en tuinbouw op zich; en de Deltawerken met Nederlandse kennis, net zoals de Afsluitdijk wereldwijd bekendheid teweeg gebracht..!!

    reageer
  • Hannes

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Waarmee men nu zelf met alle nieuwe duurzame technologieën in Almere wat de Floriade betreft achter de feiten aanloopt om kosten wat het kost om pas na 2022 op een verkeerd uitgekozen locatie een woonwijk tot stand te brengen..!! "Hopelijk is het Kasteelpark dan met alle culturele mogelijkheden is zijn hoedanigheid helemaal klaar..!!

  • sander

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Petje af voor de mensen van toen !

    reageer
  • Bert

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Toen had je nog mensen die goed ver vooruit konden denken

    reageer
  • Hans K

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Lely draait zich nu om in zij graf als hij ziet water allemaal van geworden is. Toen Lely hier nog rond liep hadden we 9 miljoen inwoners in NL. Op dit moment gaan we naar de 17 miljoen en die kunnen en willen niet allemaal in Friesland, Drenthe of Groningen wonen. Dan moet de natuur wijken zoals nu in de Flevopolder. De luchtbrug met Oost Europa komt ook in de Flevopolder en dan is Vliegclub Flevo ook te klein. Veranderingen gaan nu een stuk sneller dan voorheen. Een er maar aan. Over 10 jaar staan er huizen en fabrieken in de huidige Oostvaartdersplassen.

    reageer
  • De ingenieur

      Vr 23 maart Vrijdag 23 maart

    De Oostvaardersplassen zijn ontstaan doordat de bodem daar wat lager lag. Het idee was eerst de polder grotendeels droog te maken en dan de Oostvaarders apart te bemalen. Door geldgebrek duurde het wat lang en de natuur heeft het braakliggende moddergebied ingenomen. Door sentimentele redenen is het nu een natuurgebied. Dat had niet moeten gebeuren. De grond is te kostbaar om er volgens te laten nestelen.

  • Piet

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Precies zoals Lely had bedacht.

  • Viruly

      Wo 21 maart Woensdag 21 maart

    Er komt helemaal geen luchtbrug naar het Oosten.

  • Bas

      Di 20 maart Dinsdag 20 maart

    Lely's voorganger Kraus had al een plan klaarliggen voor de aanleg van een afsluitdijk en de Wieringermeerpolder.
    Hij vond een polder 30000ha voldoende, en dat het openlijke karakter van de Zuiderzee niet verder moest worden aangetast.
    Maar Lely wilde nog eens ruim 200000ha extra inpolderen, terwijl niet eens helemaal duidelijk was wat er met al die grond moest gebeuren.

    reageer
  • De ingenieur

      Vr 23 maart Vrijdag 23 maart

    De grond is goed gebruikt. Wij wonen er naar tevredenheid. Veel beter dan zo'n watervlakte met een paar vissers.

  • De ingenieur

      Vr 23 maart Vrijdag 23 maart

    Alle Zuiderzee plannen uit de 19e eeuw zijn van Lely geweest. Hij was eerst Ingenieur bij RWS en werd later zelf minister. Klaus's plan was gewoon van Lely.

  • laat alle reacties zien
  • Nopper

      Di 20 maart Dinsdag 20 maart

    Achteraf kijk je en koe in de kont

    reageer
  • Karel

      Di 20 maart Dinsdag 20 maart

    En zo is dat!

    reageer

Laat een reactie achter

Je reageert op

Je rapporteert