omroep flevoland

De ChristenUnie in Lelystad is kritisch op een herdenkingsspeech van Tony Merkelbach, voorzitter van het 4 en 5 mei-comité. De partij vindt zijn speech te kritisch op de katholieke kerk en is van mening dat 4 mei daar geen goed moment voor is. De ChristenUnie heeft hierover vragen gesteld aan het college van burgemeester en wethouders.

Volgens de fractie sprak Merkelbach zich zondag in zijn toespraak op 'oordelende wijze uit over de katholieke kerk'. Hij vroeg daarin aandacht voor de verschillen in de samenleving en benoemde expliciet de kerk, waar hij zelf lid van is. "Denk aan zoiets als de positie van de vrouw in de rooms-katholieke kerk, en niet alleen daar, telkens weer het verschil met de man. Maar ook dezelfde katholieke kerk het verschil tussen hetero's, homo's en transgenders. Die laatsten kunnen niet eens alle sacramenten ontvangen."

Fragment uit de speech van Merkelbach:

'Geen ruimte voor oordeel'
De ChristenUnie vindt dat er tijdens de herdenking geen ruimte moet zijn voor 'expliciete maatschappelijke of religieuze oordelen'. Volgens de partij is de herdenking een plek voor gezamenlijke bezinning, herdenking en verbinding. Raadslid Henk Schraa zegt dat Merkelbach het katholieke geloof 'kritisch heeft bejegend' tijdens de speech.

Daarom wil de ChristenUnie van het college van burgemeester en wethouders weten hoe het kijkt naar de speech en of die gepast was. Daarnaast vraagt de politieke partij of het college bereid is in gesprek te gaan met Merkelbach en daarin een signaal af te geven dat dergelijke uitspraken niet passend zijn.

'Polariserende uitspraken voorkomen'
De fractie vraagt het college ook of het zich wil inzetten om 'polariserende of oordelende' uitspraken tijdens de herdenking te voorkomen. Toespraken zouden zich moeten beperken tot het herdenken van oorlogsslachtoffers.

Merkelbach is het met beide punten niet eens. "Ik ben niet in dienst van het college, ik hoef alleen verantwoording af te leggen aan het stichtingsbestuur. Ik vind dat de rollen gescheiden moeten blijven." Hij heeft naar eigen zeggen geen opmerkingen gekregen van de burgemeester en wethouders over zijn toespraak.

Meer dan oorlogsslachtoffers
Daarnaast vindt de voorzitter van het 4 en 5 mei-comité dat herdenken niet alleen over oorlogsslachtoffers hoeft te gaan. "We herdenken meer dan alleen de Tweede Wereldoorlog, we nemen ook andere momenten mee." Merkelbach zegt dat hij dat ook altijd benoemt en dat het een bredere discussie is. "Ook het nationaal comité is aan het kijken hoe we verder gaan met vier mei." Gekeken wordt wat er naast de Tweede Wereldoorlog nog meer herdacht moet worden.

Opmerkelijk is dat ook burgemeester Mieke Baltus, aan wie de vragen van de ChristenUnie ook gericht zijn, breder sprak dan alleen oorlogslachtoffers. Tijdens haar speech, vlak voor die van Merkelbach, sprak zij over vrijheid in deze tijd. "Ook vandaag de dag zijn er mensen die strijden om vrij te zijn, om hun mening te kunnen uiten, om te kunnen leven zonder angst, om zichzelf te kunnen zijn."

Grens
Volgens raadslid Schraa is het altijd de vraag waar je de grens legt. Volgens hem kan dit wel, omdat het bij Baltus gaat om algemenere bewoordingen, niet toegespitst op een religie. Als er wel concrete geloven worden benoemd gaat het volgens Schraa niet meer over herdenken, maar ontstaat er mogelijk een debat. "Ik heb mensen gehoord, die zeggen: "Ik kwam hier om te herdenken en dan zit ik niet te wachten op een kritische lezing over het christelijk geloof." Het raadslid wil verder niet veel ingaan op deze specifieke situatie, maar wil vooral zorgen dat er in de toekomst niet een debat ontstaat over een speech en ruimte is voor herdenken.

Op de vraag of hij niet zelf een debat start door deze vragen te stellen reageert hij: "De voorzitter van het comité is begonnen met deze publieke stellingname tegenover deze religie. Volgens mij ben ik niet degene die het aanzwengelt, maar is de heer Merkelbach dat geweest."

'Logisch verhaal gehouden'
Merkelbach heeft naar eigen zeggen een logisch verhaal gehouden. Hij heeft bewust gekozen voor de katholieke kerk omdat hij zelf deel uitmaakt van die gemeenschap. "Ik praat alleen over de eigen ervaringen die ik heb."

De voorzitter heeft ook geen opmerkingen gekregen vanuit zijn eigen achterban. "Ik heb geen boze mailtjes gehad." Volgens hem worden zijn uitspraken door een brede groep erkend en herkend.

Met de uitspraak dat zijn opmerkingen 'oordelend' zouden zijn is hij het ook niet eens. "Ik oordeel niet, ik benoem de feiten."