omroep flevoland

De huidige wetgeving schiet tekort in de bescherming van mensen met dementie en dwaaldrang, stelt Monique van Ginneken. Haar 79-jarige moeder, Lilly, verdwaalt meermaals per week in Almere, omdat het verzorgingshuis haar niet mag tegenhouden. "We willen niet dat we haar in stukken ergens vinden bij een spoorbaan", zegt Van Ginneken. "Pas geleden liep ze op de A6, op de vluchtstrook. Ze is daar door de politie vanaf geplukt."

Lilly kreeg enkele jaren geleden de diagnose Alzheimer, een vorm van dementie. "Mijn moeder is lichamelijk oersterk en heeft een sterke loopdrang, een bekend symptoom van de ziekte", vertelt haar dochter.

Lees ook: Valery haalde ronddwalende Lilly (79) van de snelweg: 'Dementiebeleid moet veranderen'

"Ze denkt dat ze een stukje gaat wandelen, maar verdwaalt dan en kan de weg niet meer terugvinden."

"Toen was het best koud ’s nachts, maar ze heeft zich toen wel in veiligheid gesteld. Ze is in een sauna gaan zitten." Nadat ze was gesignaleerd op camerabeelden bij de sauna, is ze later in de omgeving aangetroffen en is ze weer naar Het Gastenhuis Almere Duin gebracht.

Wet zorg en dwang
Het probleem ligt volgens Van Ginneken bij de huidige wetgeving. Sinds 2020 is de Wet zorg en dwang (Wzd) van kracht. Deze wet bepaalt dat verzorgingshuizen bewoners niet mogen tegenhouden als ze willen vertrekken. Dit zogenoemde 'opendeurenbeleid' is bedoeld om de autonomie van de bewoners te waarborgen.

Het Gastenhuis Almere Duin biedt 24-uurszorg. Als cliënten geestelijk achteruitgaan, gaan medewerkers mee met wandelen of wordt een GPS-tracker gebruikt. Dit kan echter alleen als de cliënt hiermee instemt. Lilly weigert zo'n tracker en dwaalde vorige week twee dagen achter elkaar door de stad.

"Het is een uitzonderlijke situatie,” erkent Ligtvoet. "In zo'n situatie gaan we in gesprek met de familie en de bewoner over hoe we dit kunnen voorkomen."

Vrijheid versus veiligheid
De Wet zorg en dwang kwam in 2020 in de plaats van een meer gesloten systeem, omdat te veel mensen onnodig werden opgesloten. Nu is een rechterlijke maatregel nodig om iemand gedwongen op te nemen. Die maatregel is alleen mogelijk bij zorgaanbieders die gedwongen zorg verlenen onder de Wet zorg en dwang of de Wet verplichte ggz.

Maikel Fennis, WZD-functionaris bij zorgverlener Coloriet, ziet het dilemma: "Je wilt altijd de maximale vrijheid voor cliënten, maar soms lukt dat niet zonder dat daarmee de veiligheid in het geding komt. En daar hebben wij hier een oplossing voor."

"We hebben een polsband-systeem dat we ook in een halsband of in een verborgen tag in kleding kunnen stoppen, waarmee de voordeur gesloten blijft. Als iemand dan de voordeur benadert, dan blijft de deur dicht."

"Een rechterlijke machtiging gaat over de vraag of iemand tegen zijn zin in een verpleeghuis of WZD-accommodatie mag of zelfs moet wonen", zegt Fennis. "Het hele proces van de aanvraag tot de uitspraak duurt vier tot zes weken, dus dat is best een behoorlijke tijd."

De familie van de 79-jarige Lilly zit met de handen in het haar. Nu ze steeds vaker verdwaalt, zijn ze bang dat ze niet de tijd hebben om een tijdrovende procedure te doorlopen. Van Ginneken heeft dan ook voor haar moeder een spoedprocedure voor een rechterlijke machtiging aangevraagd. En tot die tijd houdt zij haar telefoon in de aanslag uit angst voor een nieuwe vermissing.