omroep flevoland

Hij is pas negentien, maar het is niet de eerste keer dat hij voor de rechtbank verschijnt. Dit keer: hij spuugde agenten in het gezicht, bedreigde hen met de dood en stuurde een filmpje waarop hij een vuurwapen vasthield. Met de tekst "genoeg voor je hele ******stamboom" ging het filmpje rond.

Na zijn aanhouding belandde de man in het ziekenhuis. In zijn cel had hij zelf zijn insulinepomp verwijderd, iets wat volgens het Openbaar Ministerie opzettelijk gebeurde.

Op de intensivecareafdeling, waar hij onder bewaking lag, richtte hij zich agressief tot de drie agenten die hem bewaakten. Tegen twee schold hij, vaker dan niet voegde hij een ernstige ziekte toe. Een ander bedreigde hij:

"Ik maak je dood", zei hij tegen een ander. Twee agenten werden bespuugd, één in het gezicht en één op de arm. Uit het dossier blijkt dat de walging en de angst voor mogelijke besmetting bij hen nog lange tijd aanwezig bleven.

Vandaag zit de negentienjarige Almeerder in de rechtbank. Het dossier tegen hem telt ruim honderd pagina’s, zes feiten in totaal, en schetst het beeld van een jongen die nauwelijks oog heeft voor de gevolgen van zijn daden. Hij zit met zijn schouders licht naar voren: de houding van een jongen van veertien. Zijn gezicht blijft onleesbaar. Het lijkt soms alsof er een onzichtbare muur tussen hem en de rechter staat.

Op vragen van de rechter volgt vaak één woord: 'zwijgrecht.’ Of het wapen van hem is? 'Zwijgrecht.' Of hij drugs gebruikt? 'Zwijgrecht.' Wat hij van een gevangenisstraf vindt? "Daar word ik niet warm of koud van", zegt hij, gevolgd door de waarschuwing dat hij zich in de cel bewust zou misdragen. "Ik zal daar een last zijn. Dat je het weet." Op de vraag van de rechter wat hij daarmee bedoelt, volgt opnieuw: 'zwijgrecht.'

'Je beloofde dat je zou veranderen'
De officier van justitie kent de negentienjarige nog van een eerdere zaak waarin hij om een tweede kans smeekte. Ook toen had hij een insulinepomp uit zijn lichaam getrokken nadat hij was aangehouden en was hij in het ziekenhuis beland.

Ze spreekt hem dit keer streng, maar ook zichtbaar aangedaan toe. "Je beloofde dat je zou veranderen," zegt ze. "En nu zitten we hier weer. Met zes strafbare feiten! Waarom doe je zo raar?"

Hij haalt zijn schouders op en laat aanvankelijk ook aan de officier weinig emotie zien. "Dat is dan jouw mening," zegt hij. Maar als de officier doorvraagt, komt hij meer los. "Waarom we hier nu zitten?" vraagt hij na een tijdje. "Omdat ik foute keuzes heb gemaakt."

‘Ik maak steeds dezelfde fouten’
Hij kan niet beloven dat hij het anders gaat doen, zegt hij. De officier wijst hem op zijn leeftijd, op het netwerk dat nog in hem wil investeren, op de kans om zijn leven te keren. De Almeerder kijkt haar niet aan. "Ik weet het niet", zegt hij. Hij vertelt dat hij verslaafd is.

"Ik wil wel beter worden, maar ik maak telkens dezelfde fouten. En dan zit ik hier weer." Hij legt uit dat hij vooral wil dat zijn broertjes en zusjes niet hetzelfde gaan doen als hij. "Maar mij lukt het niet", zegt hij. De officier van justitie legt uit dat ze hem eigenlijk geen volwassene vindt. "Ik zou je met 'u' moeten aanspreken, maar dat kan ik niet. Je bent iemand die de consequenties van je gedrag totaal niet overziet."

Een laatste kans
Als de Almeerder vertelt dat hij later met auto’s wil werken en dat hij zo graag met zijn broertjes en zusjes speelt, breekt zijn gezicht open. Dat raakt de officier van justitie en de rechter. "Ik wil gewoon werken", zegt hij. "Een normaal leven. Aan auto’s en motors sleutelen."

Die kans gunt de officier van justitie hem. "Ik moet een celstraf eisen, maar ik wil je het voordeel van de twijfel geven. Ik gun je de kans om, met vallen en opstaan, alles opnieuw te proberen."

Een machtsspelletje
De rechter neemt uiteindelijk het woord. Ze noemt de feiten heftig. "Dit zijn dingen voor een doorgewinterde crimineel." Het bezit van een gaspistool alleen al rechtvaardigt volgens haar een maand onvoorwaardelijke celstraf.

Wat haar zorgen baart, is dat hij zelfs tijdens de zitting heeft gezegd dat hij zich in de gevangenis bewust zou misdragen. "Het lijkt soms een machtsspelletje dat je speelt", zegt ze. "Daarmee maak je het jezelf zo moeilijk."

Toch ziet ook de rechter potentie. Ze is ‘blij om te zien’ dat hij zich bij de reclassering langzaam meer openstelt. “Je bent een jongen die met vallen en opstaan leert. Je hebt nog niet zoveel werkervaring, maar daar is het nog lang niet te laat voor.”

160 uur taakstraf
De straf volgt de eis van het Openbaar Ministerie: 160 uur taakstraf. Zijn proeftijd wordt met een jaar verlengd. De twee bespuugde agenten krijgen elk 200 euro smartengeld voor het spugen; het standaardbedrag van 400 euro vindt de rechter te hoog.

Zijn leven blijft wankel: hij heeft geen vast adres, schulden, is naar eigen zeggen verslaafd en heeft geen diploma’s. De reclassering ziet nog perspectief, maar waarschuwt voor zijn houding. Het is een situatie die past in een bredere trend van jonge veelplegers die telkens terugvallen. Of hij daar ooit uit weet te breken, is onzeker. Maar de officier, en de rechter, hopen nog steeds van wel.

"Fijn", zegt de negentienjarige na de rechtszaak. "Kan ik nu weer mijn bed in."

Dit verhaal is gemaakt door 1Almere. 1Almere en Omroep Flevoland hebben een samenwerkingsverband. De foto's zijn gemaakt door Omroep Flevoland.