Van ontwerp tot uitbreiding: architecten vieren rijksmonumentstatus van station Lelystad Centrum

LELYSTAD • Za 13 september 2025 | 17:02 • Zaterdag 13 september 2025 | 17:02

Voor de ontwerpers van station Lelystad Centrum is het onlangs aanwijzen van het station tot rijksmonument een bekroning. "Het is natuurlijk vreselijk leuk," zegt constructeur László Vákár, die verantwoordelijk was voor het technische ontwerp van de markante kap. "Vooral omdat het niet alleen een station was, maar internationaal zelfs werd gezien als een doorbraak."

Het station werd in de jaren tachtig gebouwd in een periode waarin de Nederlandse Spoorwegen een nieuwe identiteit zochten. Tot dan toe waren stations vaak terughoudend, met weinig kleur en relatief gesloten. Met Lelystad koos NS voor het tegenovergestelde: een uitgesproken, expressief gebouw met veel glas en staal. Het kreeg al snel de bijnaam 'crystal palace'.

Vákár legt uit wat het ontwerp bijzonder maakt: "Zicht, licht en lucht: dat zijn de drie kernwoorden. Grote vides zorgen dat daglicht tot diep in de stationshal komt. Tegelijk is er beschutting tegen de wind en kun je je makkelijk oriënteren. Als je aankomt, zie je meteen of de bus of trein al klaarstaat. Dat was voor die tijd echt vernieuwend."

Internationale waardering en lokale verdeeldheid
De vernieuwing bleef ook buiten Nederland niet onopgemerkt. Een jaar na de opening ontving het station de prestigieuze Brunel Award, toegekend aan het beste stationsontwerp ter wereld. Toch waren de reacties in Lelystad zelf verdeeld.

"Er zijn altijd mensen geweest die dit spuuglelijk vonden", erkent architect Tjerk van de Lune, die in 2012 verantwoordelijk was voor de verdubbeling van het station. "Maar het is een uitgesproken ontwerp, dat roept reacties op."

Verdubbeling met respect voor het origineel
Van de Lune noemt Lelystad Centrum "een compleet doordacht ontwerp" waarin alle onderdelen samenkomen. "In 1988 was er al vooruitgekeken naar de toekomstige verbinding met Zwolle. Het viaduct lag er al. Toen wij in 2012 de verdubbeling uitvoerden, hebben we dat met maximale eerbied voor het origineel gedaan. In feite behandelden we het toen al alsof het een monument was."

Ook persoonlijk voelt de architect zich verbonden met het gebouw. "Mijn oma was een van de eerste inwoners van Lelystad, dus ik kende het station al van jongs af aan. Ik vond het toen niet per se mooi, maar na jaren werken aan de uitbreiding ben ik het echt gaan waarderen."

Tijdgeest in glas en staal
De aanwijzing van Lelystad Centrum tot rijksmonument past in een bredere trend waarin ook post-65-architectuur, gebouwen uit de periode na 1965, steeds vaker wordt beschermd. Volgens Vákár is dat terecht: "Het gebruik van glas, de primaire kleuren, de transparantie: het hoorde helemaal bij die tijd en bij de nieuwe identiteit die NS wilde uitstralen. En tegelijk is het nog altijd een functioneel station waar dagelijks duizenden reizigers passeren. Dat het nu beschermd wordt, is meer dan verdiend."

Met de monumentenstatus krijgt station Lelystad Centrum bescherming voor de toekomst. Voor- en tegenstanders zullen elkaar waarschijnlijk blijven vinden in de discussie over schoonheid, maar dat past volgens Van de Lune ook bij het gebouw. "Het is uitgesproken, het is herkenbaar, en het is van Lelystad. En dat is precies wat een monument moet zijn."

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Deel artikel