omroep flevoland

De provincie moet gemeenten bij de les houden en zorgen dat ze de geplande hoeveelheden nieuwbouwwoningen ook daadwerkelijk realiseren. Belangrijk is wel dat overheden niet steeds de spelregels veranderen, maar vasthouden aan hetzelfde beleid.

Dat zijn enkele conclusies uit een discussie woensdagavond in Provinciale Staten. Op initiatief van PvdA, GroenLinks, BBB en 50Plus wilden de Staten weten hoe het staat met de woningbouw in Flevoland en of de ambitie om voor 2030 40.000 huizen bij te bouwen gaat lukken. Zo nee, wat kan de provincie dan doen?

Flevoland loopt achter
Net zoals elders in het land loopt Flevoland achter op de ambities. Volgens afspraken (woondeals) met het Rijk zouden er tussen 2022 en 2030 een kleine 40.000 huizen moeten worden gebouwd, ofwel 4.416 per jaar. Dat aantal is de afgelopen vier jaar niet gehaald, zei ambtenaar Hillebrand Koning. De achterstand bedraagt nu zo'n 3.000 huizen op de planning, waarvan 2.000 te weinig in Almere en Lelystad.

De ambities van de zes gemeenten zijn dat zij de komende jaren nog 4.800 tot 5.300 huizen laten bouwen. Veel projecten zitten nog in een planfase, maar Koning is tevreden dat vanaf 2027 een flink aantal huizen met grote zekerheid kan worden gebouwd.

Waar in andere provincies het stikstofprobleem de bouw ophoudt, speelt dit volgens Koning in Flevoland een stuk minder. Hier is netcongestie een groter zorgpunt, omdat er voor huizen geen aansluiting mogelijk is op het stroomnet. Dat dreigt nieuwbouw tot stilstand te brengen.

Gedeputeerde Ellentrees Müller ziet verder de bereikbaarheid als een probleem. Doordat het Rijk investeringen uitstelt voor onder meer de verbreding van de A6 tussen Lelystad en Almere, komt het nieuwe Lelystadse stadsdeel Zuiderhage in de knel.

Problemen stapelen zich op
Hoe kan het sneller? Volgens Bert van Delden van de Versnellingstafel Noord-Holland en Flevoland zijn doorbraken nodig. Het Rijk moet eindelijk het stikstofprobleem oplossen, dat Nederland al sinds 2019 op slot zet. Ook bij het stroomprobleem moet voortvarender worden opgetreden.

Beleid moet beter op elkaar worden afgestemd, want nu bedenkt het ene ministerie vaak iets wat negatief uitpakt voor een ander ministerie en daarmee voor de bouwplannen. "Problemen stapelen zich op en beleid verandert zo vaak, dat dit een negatieve invloed heeft op investeringen", aldus Van Delden.

Het meeste geld moet van woningcorporaties komen. Landelijk moeten zij tot 2030 11 miljard euro investeren, tot 2050 nog eens 36 miljard. Dat doen ze alleen als ze projecten rendabel kunnen verkopen en exploiteren. Belangrijk is dat de grondprijzen binnen de perken blijven, anders is een project niet haalbaar. Ontwikkelaar Van Wijnen heeft om die reden in Lelystad op twee projecten niet ingeschreven, zei directeur Michiel Terpstra.

Met elkaar samenwerken
Cruciaal is dat gemeenten en ontwikkelaars goed met elkaar samenwerken en procedures verkorten, want een nieuwbouwhuis staat er nu meestal pas na drie tot zeven jaar.

Van Delden heeft met zijn Versnellingstafel op dit punt succes geboekt in Noord-Holland. De kleinere gemeenten Zeewolde, Urk, Noordoostpolder en Dronten, samenwerkend binnen het ZUND-project, werken tegenwoordig ook vlot. Lelystad krijgt ook lof, omdat de versnellingstafel hier goed functioneert. "Ik heb jarenlang gemopperd op de gemeente over de woningbouwlocaties, maar die liggen nu redelijk vast. We weten wat we waar kunnen realiseren", aldus Visser.

Flevoland en Almere in het bijzonder moeten ook zorgen voor voldoende betaalbare woningen, aldus Van der Pauw. "Je kunt wel hopen op doorstroming van bewoners naar duurdere huizen, maar je zult moeten bouwen voor de middeninkomens. Daar zit een groot gat. Hier kan de provincie op sturen via een nieuwe wet."

Breder verhaal
Van der Pauw bedoelt de wet versterking regie volkshuisvesting. Dat is nu nog een wetsvoorstel, maar het geeft provincies en het Rijk de bevoegdheid om gemeenten instructies te geven voor wat ze moeten bouwen. "De nieuwe wet geeft ons een toezichthoudende rol en invloed dat dertig procent van de nieuwe huizen sociale (betaalbare) woningbouw is", aldus gedeputeerde Müller.

Tegelijk ziet de gedeputeerde de rol van de provincie vooral op het gebied van het stellen van randvoorwaarden bij projecten. Zoals het zorgen voor bereikbaarheid van wijken en voldoende banen. "Het is een breder verhaal dan puur het wonen." En daarbij is hulp van het Rijk essentieel.

De woningcorporatie, de versneller, de bouwondernemer: allen roepen om consistent beleid van de overheid. "Wij hebben er belang bij om de komende jaren hetzelfde te doen", aldus Visser. Van Delden waarschuwt wel dat de provincie straks niet een te grote broek aantrekt bij de regie en zelf nieuwe regels bedenkt: "Elke keer nieuw beleid is ongewenst: houd het beleid stabiel."