omroep flevoland

Meer dan een jaar geleden werd Ryan Al Najjar uit Joure dood gevonden in het water langs de Knardijk in Lelystad. Ze is door een misdrijf om het leven gekomen. Donderdag begint de strafzaak tegen haar broers en vader. Het Openbaar Ministerie vermoedt dat het gaat om eerwraak, maar wat is dat eigenlijk?

Martine Goeman van kennisinstituut Movisie legde dit uit in Studio Flevoland. Volgens haar worden per jaar 1,3 miljoen mensen in Nederland slachtoffer van huiselijk geweld. Het verschil met eergerelateerd geweld is vaak het motief en het aantal betrokken mensen.

"Bij eergerelateerd geweld is het motief van de dader altijd het herstellen van de eer van de familie", legt Goeman uit. "Dat is vaak anders dan bij huiselijk geweld of femicide-zaken, waarbij het vaak een ex-partner is die dan een vrouw vermoordt."

Lees ook: OM: dood 18-jarige Ryan was mogelijk eerwraak door broers

Vaak gelinkt aan zeden
Volgens Goeman wordt eergerelateerd geweld vaak gelinkt aan zogenoemde zeden, zoals ideeën over seksualiteit en wat iemand daarin wel en niet zou moeten doen.

"Je ziet vaak dat iemand iets doet bijvoorbeeld op het gebied van seksualiteit, dat niet alleen diegene daarop aangekeken wordt, maar meteen ook de hele familie", aldus Goeman.

"Dat straalt dan ook af op de rest van de familie. Dat maakt het vaak ook zo lastig en dan zie je ook dat mensen het idee hebben dat ze die eer moeten herstellen voor de familie omdat ze er zelf ook last van hebben."

Dat is volgens Goeman vaak een verschil met andere zaken

Onzichtbaar
In uitspraken van de rechtbank komt de term eerwraak eigenlijk niet vaak voor. Dat komt omdat het geen juridische term is. Vaak wordt er dan gesproken van moord. "Het is heel onzichtbaar", zegt Goeman. "Het is geweld dat heel vaak achter de voordeur plaatsvindt."

Niet alleen vrouwen worden slachtoffer van eergerelateerd geweld. Ook mannen kunnen ermee te maken hebben.

"Je kan bijvoorbeeld denken aan mannen die seksuele gevoelens hebben voor andere mannen wat niet geaccepteerd wordt", noemt Goeman. "Maar het kan ook zo zijn dat een man bijvoorbeeld weigert om de eer van de familie te herstellen. Die wil bijvoorbeeld niet een zus of tante controleren en die eer herstellen en dat wordt soms ook niet gewaardeerd in bepaalde gemeenschappen."

Wordt het probleem groter?
In Nederland is een landelijk expertisecentrum rondom eergerelateerd geweld. Daar komen zo'n 600 zaken per jaar binnen, zegt Goeman. Vorig jaar ging het in zeven zaken om een moord, waarvan zes vrouwen en één man slachtoffer werden.

Onduidelijk is of het probleem steeds groter wordt. Volgens Goeman valt dat namelijk niet te zeggen en zijn de cijfers nog maar het topje van de ijsberg.

"Als mensen bijvoorbeeld meer hulp weten te vinden, kun je niet zeggen dat het probleem daarvoor veel kleiner was", legt ze uit. "Het kan ook dat mensen nu beter hulp weten te vinden."

Ze denkt wel dat het een aanzienlijk probleem is. "Zeker als we kijken naar heel Nederland: we denken soms weleens dat we allemaal heel erg geëmancipeerd zijn, maar dat is helaas toch echt niet zo als je kijkt naar de aantallen slachtoffers van huiselijk geweld en gendergerelateerd geweld."

Bewustzijn
Volgens haar is het heel belangrijk dat mensen zich hiervan bewust zijn en dat ze bij twijfels kunnen overleggen met bijvoorbeeld Veilig Thuis.

Kijk het gesprek in Studio Flevoland met Martine Goeman van Movisie hier terug: