omroep flevoland

Europese plannen om de regels voor genetisch aangepaste planten te versoepelen, zorgen voor grote onrust onder boeren. Ook in Flevoland klinkt het alarm. Tom Saat van De Stadsboerderij in Almere vreest dat de macht over zaden steeds meer in handen komt van grote internationale bedrijven.

"Wat we nu in Nederland hebben, is eigenlijk heel netjes geregeld", legt Saat uit. "Als een kweker een nieuw ras ontwikkelt, krijgt hij zogenoemd kwekersrecht. Daarmee kan hij zijn investering terugverdienen. Maar anderen mogen dat ras wél weer gebruiken om nieuwe variëteiten te maken. Zo help je elkaar vooruit."

Dat systeem dreigt volgens boeren onder druk te komen staan. De Europese plannen maken het mogelijk om ook op planten die in het laboratorium zijn aangepast, patenten te krijgen. Die patenten kunnen volgens critici zo ver gaan, dat zelfs natuurlijke eigenschappen worden vastgelegd. "Dan krijg je een monopolie", zegt Saat. "En dat is precies wat je niet wilt in de landbouw."

Roundup als waarschuwing
Als voorbeeld noemt hij de genetisch aangepaste maïs in de Verenigde Staten, die resistent is gemaakt tegen het bestrijdingsmiddel glyfosaat, beter bekend als Roundup. "Het idee was dat je minder bestrijdingsmiddelen nodig zou hebben. Maar inmiddels zijn er serieuze twijfels over de veiligheid van dat middel", zegt hij. "Dan zie je dat zo’n techniek eerst wordt gepresenteerd als dé oplossing, maar dat de risico’s pas later duidelijk worden."

Niet voedsel, maar geld centraal?
Volgens Saat gaat de discussie allang niet meer alleen over voldoende voedsel produceren. "Het argument is dat dit nodig is voor de voedselzekerheid. Maar honger in de wereld komt niet doordat we te weinig produceren, maar doordat voedsel verkeerd verdeeld is. Dat heeft met machtsverhoudingen te maken."

Op zijn boerderij in Almere werkt hij juist met natuurlijke teelt en lokale productie. "Hier zie je hoe belangrijk het is dat je als boer zelf kunt kiezen wat je teelt. Als die keuze straks wordt beperkt door patenten, raakt dat niet alleen de boer, maar uiteindelijk ook de consument."

De komende maanden wordt in Europa verder gesproken over de nieuwe regelgeving. Boerenorganisaties hopen de plannen nog te kunnen bijsturen.