Na tien jaar is hij droog genoeg: de 15e-eeuwse IJsselkogge kan opnieuw op reis

LELYSTAD • Ma 19 januari 2026 | 22:04 • Maandag 19 januari 2026 | 22:04

Het heeft zo'n tien jaar geduurd. Maar eindelijk is het schip klaar voor een nieuwe bestemming. De 15e-eeuwse IJsselkogge gaat opnieuw op reis. Het schip verhuist van Lelystad naar Zwartsluis.

Alles is op alles gezet om deze speciale operatie vlekkeloos te laten verlopen. De weg tussen Museum Batavialand en de kade langs het Markermeer is afgezet. Lantaarnpalen, verkeersborden en andere obstakels op de route naar het water zijn voor de zekerheid weggehaald.

Het wordt een grote klus, zegt Robert Waagmeester van het museum. Er mag onderweg niets fout gaan. En daarom is ook niets aan het toeval overgelaten. De IJsselkogge is de meest complete kogge die ooit in Nederland gevonden is. De naam dankt het schip aan de vindplaats, namelijk in de bodem van de IJssel bij Kampen.

De kogge was in de vijftiende eeuw een veelgebruikt scheepstype, dat door de bolle vorm en de geringe diepte, uitermate geschikt was voor het vervoer van goederen.

Het schip is waarschijnlijk bewust tot zinken gebracht aan het eind van haar levensduur en diende als een dam in de IJssel.

Na 10 jaar is museum Batavialand klaar met het conserveren van de IJsselkogge. Het handelsschip dat eeuwenlang op de bodem van de IJssel bij Kampen lag en in 2016 is opgetakeld.

Het conserveren - zeg maar het drogen - was een precair proces, waar vooral veel geduld voor nodig was. Het hout van het schip was totaal doordrenkt met water. Om het hout te kunnen bewaren moest al het water in het hout zeer langzaam worden vervangen door een soort was. Zonder dat procedé zou het schip uiteen zijn gevallen tot zaagsel.

De kogge werd gedroogd in een speciaal daarvoor gebouwde hal op het terrein van museum Batavialand in Lelystad. En daar gold al die tijd één belangrijke regel: 'de deur blijft dicht'. In de hal stond het wrak van de IJsselkogge, veilig ondersteund door een ijzeren stellage. Alleen conservatoren en af en toe een monteur van de milieu-installatie mochten naar binnen. In de hal werd het luchtvochtigheidspercentage nauwkeurig op peil gehouden.

Voor de verhuizing naar Zwartsluis is het eeuwenoude schip verpakt in een sterke laag beschermend plastic. De hal waarin de kogge werd gedroogd moest deels worden afgebroken om het schip naar buiten te kunnen brengen. "Er zat geen deur in die hal groot genoeg om die kogge naar buiten te krijgen", zegt Robert Waagmeester.

De kogge wordt vanaf die hal naar de kade gebracht waar ook de replica van VOC schip De Batavia afgemeerd ligt. Daar wordt de kogge op een ponton getild om vervolgens naar Zwartsluis te worden gebracht. De IJsselkogge zal daar eerst worden gerestaureerd. De kogge zal uiteindelijk tentoongesteld worden in een museum in Kampen, waar het schip in 2016 uit de IJssel is getakeld.

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Deel artikel