omroep flevoland

Het bedrijf Eerste Lelystadse Schroothandel (ELS) moet aanvullend onderzoek laten doen naar de vervuiling van PFAS op aangrenzende percelen rond de Staalstraat in Lelystad. Dat gelast de Omgevingsdienst Flevoland en Gooi- en Vechtstreek (OFGV) in een brief, die eerder deze maand naar ELS is gestuurd.

De Omgevingsdienst wil ook dat er voor het einde van het jaar een plan van aanpak ligt over hoe de schadelijke stof wordt opgeruimd.

Juridische strijd
Er is al enkele jaren juridische strijd over de PFAS-vervuiling aan de Staalstraat 19 op bedrijventerrein Oostervaart. ELS verwerkt sinds 2007 op die locatie oude brandblussers.

Eerst werden er poederblussers verwerkt, maar sinds 2017 alleen blussers met schuim. Hierbij wordt het PFAS-houdende blusschuim uitgespoeld en het vervuilde water opgevangen in tanks. Het water wordt bij een gespecialiseerd bedrijf in Denemarken gezuiverd. De metalen blussers worden kapot geknipt.

De buurman van ELS, het bedrijf Heynen, heeft de schroothandel meermaals voor de rechter gedaagd voor het verspreiden van de PFAS via de lucht, bodem en oppervlakte- en grondwater. ELS heeft tijdens die rechtszittingen altijd verteld dat er bijna geen PFAS meer vrijkomt, sinds het bedrijf de procedures heeft aangescherpt.

De verwerking gebeurt binnen een gesloten systeem en de betonvloer op het bedrijfsterrein is vloeistofdicht. Dat er in de bodem onder en om het bedrijf PFAS is gevonden, kan volgens ELS niet komen door de verwerking van blusschuim uit de brandblussers en moet eerder zijn ontstaan.

'Feitelijke onjuistheden'
Toch heeft het Waterschap Zuiderzeeland verhoogde concentraties PFAS gevonden in afvalwater dat afkomstig is van het terrein van ELS.

Dat was in 2024 aanleiding voor een onderzoek door BK Ingenieurs. ELS betwistte de uitkomsten, waarna het bedrijf zelf een tweede bodemonderzoek door bureau FMA heeft laten doen. Dat was eind oktober klaar.

De Omgevingsdienst heeft dit rapport bekeken, maar schrijft in een brief aan ELS dat er sprake is van feitelijke onjuistheden. In het rapport wordt gesproken over andere PFAS-bronnen in de omgeving van ELS, maar dat is niet terug te zien in metingen. Die wijzen er volgens de Omgevingsdienst juist op dat er op twee plekken op het terrein van het bedrijf de meeste PFAS in de bodem en in het afvalwater zit. De Omgevingsdienst concludeert ook dat er 'geen concrete aanwijzingen zijn dat eerdere bedrijfsactiviteiten op het terrein de verontreiniging hebben veroorzaakt.'

"Samenvattend concludeer ik dat de aangetoonde bodemverontreiniging is ontstaan als gevolg van werkzaamheden die zijn uitgevoerd door ELS. ELS moet de verontreiniging verder in beeld brengen", aldus de Omgevingsdienst.

Die wijst erop dat ELS dit in maart vorig jaar al had moeten doen, maar aanvullend onderzoek toen heeft nagelaten. Dat was voor de Omgevingsdienst reden om in oktober last onder dwangsom aan te kondigen voor het niet op tijd leveren van de gevraagde gegevens.

ELS krijgt nu tot 30 september de tijd om aan te geven hoe het verdere bodemverontreiniging tegengaat. Uiterlijk op 31 december moet er een plan van aanpak liggen hoe de verontreiniging wordt opgeruimd. Voldoet het bedrijf hier niet aan, dan gaat de Omgevingsdienst handhaving afdwingen via de bestuurs- of strafrechter.

Kosten
In de vergadering van Provinciale Staten werd woensdag ook gesproken over ELS. CDA-fractievoorzitter Marian Uitdewilligen wilde weten wie voor de kosten van het schoonmaken van de grond opdraait: de provincie of ELS? Volgens gedeputeerde Harold Hofstra is het bedrijf 'primair verantwoordelijk' en is het nog te vroeg om te bepalen of er ook kosten op het bordje van de provincie belanden. Hofstra zei dat de eigenaar van ELS inmiddels meewerkt aan de vervolgonderzoeken.

Het CDA is bezorgd dat er nog steeds PFAS in het water terechtkomt en vroeg wat de provincie daar als verantwoordelijke instantie aan gaat doen. Volgens Hofstra heeft ELS maatregelen genomen om de uitstoot tot een minimum te beperken.

Er is op het terrein weliswaar een opening aangetroffen in een afvoerleiding voor hemelwater, maar daardoor is geen PFAS-houdend water weggespoeld. Onder de vloeistofkerende vloer werd ook een gat in een leiding gevonden, maar ook die is gedicht. "Op dit ogenblik kunnen we stellen dat er geen sprake is van lekkages van PFAS, het waren vooral de afvoerleidingen van regenwater."

Hofstra benadrukte dat hij de zorgen van het CDA deelt. "Nou en of. Dat is ook de reden dat wij ook op dit dossier er bovenop zitten."

Zwarte piet
Eerder deze week verstuurde ELS een persbericht, waarin het bedrijf aangaf het beu te zijn om telkens de zwarte piet te krijgen van de PFAS-vervuiling. Het bedrijf stelt dat de Omgevingsdienst alleen op het terrein van ELS heeft gemeten en niet daarbuiten bij andere bedrijven.

ELS verwijst naar de bevindingen van een PFAS-expert, die stelt dat de vervuiling 'wetenschappelijk gezien onmogelijk kan zijn van ELS' en de PFAS niet afkomstig kan zijn uit brandblussers. Juist de OFGV zou weigeren om op andere plekken metingen uit te voeren, aldus de expert. De PFAS zou ook afkomstig kunnen uit het slib uit het IJsselmeer, waarmee de grond ooit is opgespoten.

Tussen Heynen en ELS loopt nog een bodemprocedure bij de rechtbank Midden-Nederland in Utrecht. Wanneer die zaak wordt behandeld, is niet duidelijk.