omroep flevoland

De strikte werkwijze van Jeugd Lelystad (JEL) heeft de afgelopen jaren soms geleid tot een verergering van de problemen bij gezinnen. Ook was er onvoldoende zicht op de kwaliteit en resultaten van de jeugdhulp. Dat blijkt uit twee onderzoeken naar de dienstverlening van Jeugd Lelystad en de samenwerking binnen de jeugdhulpketen.

De belangrijkste bevindingen werden dinsdagavond gepresenteerd tijdens een commissievergadering. De onderzoekers van adviesbureau AEF bekeken hoe JEL de afgelopen jaren heeft gewerkt en hoe de gemeente samenwerkte met andere organisaties in de jeugdzorg. De raad vroeg vorig jaar om een nieuw onderzoek nadat een eerder onderzoek niet openbaar werd gemaakt.

Jeugd Lelystad is een BV die de toegang tot de jeugdhulp in de gemeente verzorgt. Ouders met kinderen onder de 18 jaar die extra hulp of begeleiding nodig hebben, moeten zich voor een beschikking bij de organisatie melden.

Het eerste onderzoek richtte zich op de dienstverlening van Jeugd Lelystad. Daaruit blijkt dat de bezuinigingsopdracht die de gemeenteraad had meegegeven, een belangrijke rol speelde in de manier waarop de gemeentelijke toegang tot de jeugdhulp werd ingericht.

Kostenbeheersing
Jeugd Lelystad interpreteerde deze opdracht strikt, volgens de onderzoekers. Daarbij lag de nadruk op kostenbeheersing en vaste werkprocessen. Andere onderdelen die wel in het beleid waren opgenomen, zoals veiligheid, ruimte voor uitzonderingen en regionale samenwerking, kregen daardoor onvoldoende aandacht.

Ook blijkt uit dit onderzoek dat JEL bij zware problematiek in verschillende gevallen verwees naar algemene voorzieningen, zoals een sportclub of groepsbijeenkomsten over ouderschap. Ouders werd dan gevraagd hun hulpvraag in te trekken omdat er een oplossing was gegeven.

Het kantoorgebouw waar JEL is gehuisvest

Als het ouders niet lukte om een hulpvraag goed te formuleren, werd er soms geen hulp ingezet. Wanneer een dossier dan werd gesloten, was het daarna lastig voor ouders om weer contact te krijgen met JEL.

Eerder publiceerden we het verhaal van de 17-jarige Jamie over zijn moeizame zoektocht naar hulp en van Maartje over de strijd om ondersteuning te krijgen voor haar 10-jarige zoon Rudy.

Andere routes
Gevolgen van deze strikte interpretatie zouden volgens onderzoekers kunnen zijn dat er eerder voor andere routes werd gekozen, zoals bijvoorbeeld via andere verwijzers. Daarnaast zou de aanpak kunnen leiden tot hogere kosten binnen de jeugdhulp.

Volgens de onderzoekers had die aanpak soms ook negatieve gevolgen voor gezinnen. Ouders en ketenpartners zagen dat problemen konden escaleren en dat gezinnen overbelast raakten.

Ook veranderden de ervaringen met JEL in de loop van de jaren. Waar in de beginperiode veel positieve ervaringen waren, kwamen daar later meer negatieve ervaringen bij. Die hadden vooral betrekking op de strikte werkwijze en de manier waarop ouders bejegend werden.

Onderzoek naar samenwerking jeugdhulpketen
Het tweede onderzoek richtte zich op de samenwerking binnen de jeugdzorgketen. Daaruit blijkt volgens de onderzoekers dat de samenwerking tussen de gemeente, Jeugd Lelystad en andere betrokken instanties moeizaam verliep.

Ze constateren dat samenwerkingsafspraken ontbraken of ter discussie stonden. Daarbij vervulde de gemeente volgens het onderzoek haar regierol onvoldoende. Ook was er sprake van veel conflicten tussen de gemeente en JEL enerzijds en andere organisaties in de jeugdzorg anderzijds.

Daarnaast zou er onvoldoende zicht zijn op het functioneren van de jeugdzorgketen als geheel. Signalen over knelpunten werden bovendien niet altijd opgepakt of binnen de gemeente op één plek gebundeld.

De onderzoekers noemen onder meer financiële druk, wisselingen en onderbezetting binnen de gemeentelijke organisatie en een gebrek aan gezamenlijke afspraken als verklaringen voor de problemen. Ook groeide het wantrouwen tussen de betrokken partijen in de loop der tijd, waardoor de samenwerking verder onder druk kwam te staan.

Aanbevelingen
De onderzoekers adviseren de gemeente om meer regie te nemen op de jeugdhulp, signalen van ouders serieus te nemen in het beleid en de relatie met ketenpartners te herstellen. Ook moet er meer zicht komen op de resultaten van de jeugdzorg als geheel.

Daarnaast moet de gemeente samen met de betrokken organisaties opnieuw kijken naar de gemaakte samenwerkingsafspraken en de manier waarop de aanpak wordt uitgevoerd. Ook zou er meer continuïteit binnen de gemeentelijke organisatie moeten komen.

Raad krijgt rapporten niet voor commissie
De gemeenteraadsleden hadden de twee onderzoeksrapporten voorafgaand aan de commissievergadering nog niet ontvangen. Volgens wethouder Herma Hofmeijer-Slabbekoorn was dat een bewuste keuze. Het college wilde dat de onderzoekers de resultaten eerst zelf zouden toelichten, zodat de raad de conclusies in de juiste context kon plaatsen.

Die keuze leidde tot een ordevoorstel van Marianne van de Watering van Mooi Lelystad. Zij wilde een aparte bijeenkomst zodat raadsleden de rapporten eerst kunnen lezen en daarna vragen kunnen stellen. Dit voorstel werd aangenomen. De fracties besloten aan het einde van de commissie nog geen vragen te stellen, ze willen eerst het volledige rapport lezen.

In de middag voorafgaand aan de vergadering kwamen er drie brieven binnen over de bespreking van het onderzoek. Daarin riepen briefschrijvers op om niet bij naam genoemd te worden uit angst voor reputatieschade.

Er volgt nog een nieuwe sessie over de onderzoeken in december van dit jaar.
Lees het onderzoek over de dienstverlening van JEL hier. Lees het onderzoek naar de samenwerking in de jeugdhulpketen hier.

Lees meer over de problemen rondom jeugdhulp in Lelystad op onze dossierpagina