omroep flevoland

De gemeente Lelystad wil vrijheid houden om te bepalen hoe het de digitale informatievoorziening en dienstverlening in de toekomst inricht. Tegelijk wil de gemeente zich voor de aanschaf van systemen aansluiten bij landelijke, regionale of lokale initiatieven.

Dit is het voorkeursscenario van het college van burgemeester en wethouders, dat wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.

Digitale informatievoorziening is steeds belangrijker. Zij heeft invloed op de dienstverlening aan inwoners en ondernemers, de interne bedrijfsvoering en op de bestuurlijke besluiten van het college en de gemeenteraad. Wethouder Emiel van der Herberg noemt het "essentieel".

Beter geholpen
Digitale informatievoorziening moet inwoners beter en sneller helpen. Zij moeten ervaren dat er op het stadhuis beter wordt samengewerkt, waardoor vragen sneller worden afgehandeld. Hetzelfde geldt voor de vindbaarheid van digitale stukken: dat moet sneller en beter. Nog meer dan nu kunnen zaken straks digitaal worden geregeld.

De veiligheid van digitale systemen wordt door toenemende cyberaanvallen steeds vaker op de proef gesteld. De razendsnelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) heeft ook grote gevolgen voor hoe de gemeente werkt. Een risico is de afhankelijkheid van grote, vaak Amerikaanse leveranciers. Tevens lopen de kosten van digitalisering snel op.

Voor het Lelystadse college is dit reden om na te denken over in welke richting de gemeente zich rond 2030 moet ontwikkelen. Kan de huidige werkwijze worden voortgezet, moet de gemeente de regie in handen houden? Wil zij digitale koploper zijn, of kan Lelystad optrekken met anderen? Alle gemeenten zijn hier op dit moment mee bezig, ook binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Samenwerking met eigen regie
Het college heeft alle voors en tegens tegen elkaar afgezet en spreekt zich uit voor meer samenwerking, met behoud van eigen regie op de keuzes. "Ons voorstel aan de raad is om te gaan voor een zo hoog mogelijke autonomie (zelfstandigheid - red), maar daarbij wel zoveel mogelijk samen te werken met andere gemeenten die voor een groot deel voor dezelfde opgave staan", aldus wethouder Van der Herberg.

De VNG vindt dat gemeenten hun digitale dienstverlening voor 80 procent gezamenlijk zouden moeten organiseren. Dat bespaart geld en samenwerken verhoogt de kwaliteit en veiligheid van de systemen. Het Lelystadse college volgt die lijn. Tegelijk houdt de gemeente enige vrijheid om zelf keuzes te maken.

Of Lelystad hierbij echt gaat samenwerken met andere Flevolandse gemeenten of met gemeenten elders in het land, is nu nog niet bepaald. Die keuze volgt pas later. Evenmin moet de raad nu al kiezen voor bepaalde leveranciers.

Wel vindt de wethouder het belangrijk dat Lelystad zich niet verder afhankelijk maakt van leveranciers. Nu gebruikt de gemeente systemen van Centrix en wordt er veel van Microsoft ingekocht. Door handelssancties en andere maatregelen van de regering Trump leeft in Europa de wens om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techbedrijven. De gemeenteraad heeft zich hierover eerder in een motie uitgesproken.

De wethouder erkent dat de wens naar zelfstandigheid botst met de wens om samen te werken. Tegelijk geeft Van der Herberg aan dat de gemeente niet in een zogeheten "vendor lock-in" terecht wil komen en té afhankelijk wil worden van één leverancier. "We zijn nu afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven en zijn daar ook niet meteen van af. Maar we moeten niet over een jaar of tien in een "vendor lock-in" met de VNG zitten. Daarom zeggen we niet: besteed alles maar uit aan de VNG. We willen daar wel per onderwerp een bewuste keuze in maken."

Investeringen
De keuze van het college betekent dat er de eerste jaren hoge investeringen nodig zijn in nieuwe digitale systemen. In het voorstel staan geen bedragen, want die worden pas duidelijk als er voor meerdere jaren een plan is gemaakt.

Toch ontkomt de gemeenteraad nu al niet aan investeringen. In de begroting voor 2027 vraagt het college om 1,7 miljoen euro, in de jaren tot 2030 jaarlijks om soortgelijke bedragen. De raad moet daar komende week over besluiten. Die uitgaven zijn volgens Van der Herberg onvermijdelijk, omdat ze gekoppeld zijn aan wettelijke verplichtingen op het gebied van cyberveiligheid en de archiefwet.

De gemeenteraad spreekt eind deze maand over de digitale strategie en zou die dan half december moeten vaststellen. Het college komt over enkele weken met een apart voorstel over het gebruik van AI.