omroep flevoland

Bij toeval vond de politie ze: nare video’s en foto’s van dementerende bejaarden bij zorginstelling Coloriet in Lelystad. Gemaakt door een 20-jarige Lelystedelinge in opleiding. "Ik kreeg buikpijn van wat ik zag", zei de officier van justitie er maandag over in de rechtszaal. "En de politie ook."

In deze zaak draait het opnieuw om een werknemer van Coloriet die de telefoonregels op de werkvloer aan haar laars lapte. De jonge vrouw zei tijdens de zaak: "Ik schaam me heel erg." Coloriet wilde de kwestie intern afhandelen en drong aan op een sepot, een beslissing om de zaak niet verder te vervolgen. Het Openbaar Ministerie zette toch door, maar de rechter sprak de vrouw vrij.

Vorig jaar mei kwam de zorginstelling ook in opspraak, toen een andere stagiair vernederende beelden van bewoners van diezelfde afdeling maakte en verspreidde onder collega’s en in een Telegram-groep. Hij filmde hoe een stagebegeleider omging met een cliënt.

Zij verklaarde toen niet geweten te hebben dat ze werd gefilmd en voor haar aandeel werd ze vrijgesproken. De stagiair kreeg toen een deels voorwaardelijke taakstraf opgelegd.

'Deze zaak is heel anders'
De zaak tegen de 20-jarige vrouw die maandag diende, is volgens haar advocaat heel anders. "In die eerdere zaak werd een bewoonster gedwongen iets te doen voor de camera, maar dat is in dit geval niet zo."

De jonge Lelystedelinge maakte tussen 1 november vorig jaar en 6 mei van dit jaar meerdere foto’s en video’s van acht bewoners tussen de 77 en 95 jaar oud. "Denigrerende, kwetsende en beledigende beelden", vindt de officier.

Filmpjes op de wc
Zo waren er filmpjes van bewoners die naakt sliepen of met ontbloot onderlijf op de wc zaten. Ook maakte de verdachte foto’s waarop een bilspleet of een schaamstreek te zien zijn. Ze stond ook een keer twerkend bij een bewoner op een filmpje. Twerken wordt vaak gezien als een seksueel provocerende dans.

De beelden stuurde ze naar een vriendin, met begeleidende teksten waarin veel gebruik werd gemaakt van het woord kanker. Ze schreef bijvoorbeeld bij een foto van een cliënt die lag te slapen: "Omg kk irritant" en bij een vrouw die door de gang wandelde: "Ze is kapot traag." Bij de foto van een man met een knuffel in zijn hand schreef ze: "Wejow hij is zo verward, hij denkt is telefoon."

"Het zal je vader, moeder, opa of oma maar zijn", zei de aanklager. De foto’s en video’s kwamen aan het licht in een explosiezaak, waarbij de telefoon van een slachtoffer werd doorgenomen door de politie. Daarop waren de beelden van de Lelystedelinge te zien.

"Ik stuurde ze haar via Snapchat. Ze is een vriendin van mij. En ik heb één keer een filmpje van een dansje met een cliënt op een liedje naar mijn ouders gestuurd. Dat was gewoon heel leuk", zei de Lelystedelinge in de rechtszaal.

Geen kwade bedoelingen'
Waarom ze de beelden maakte? "Ik had er oprecht geen kwade bedoelingen mee. Ik werkte altijd met alle liefde met de bewoners. Ze voelden als familie voor mij. Daarom dacht ik er ook niet over na."

Met de opnames probeerde de Lelystedelinge een realistisch beeld van de zorg te laten zien aan haar vriendin. "Dat het niet alleen maar billen wassen is." En nu heeft ze spijt. "De regels voor telefoongebruik bij Coloriet heb ik geschonden. Daar heb ik heel veel spijt van en excuses voor aangeboden op mijn werk."

De zorginstelling stelde de vrouw, die volgens deskundigen laagbegaafd is, op non-actief toen de politie aanklopte, maar deed geen aangifte tegen haar. Ook de betrokken cliënten en hun families maakten er geen werk van.

Toch zette de officier van justitie de zaak door naar de rechter. "De slachtoffers in deze zaak zijn niet in staat voor zichzelf op te komen. En de politie en ik wilden dat het stopte. Daarom leg ik deze kwestie aan u voor. Zeker omdat er al eerder op deze afdeling zo’n soort zaak heeft gespeeld."

Coloriet drong aan op een sepot
De aanklager verbaasde zich over de 'bagatelliserende' houding van Coloriet in deze zaak. "Die drong heel erg aan op een sepot en een snelle afhandeling."

De advocaat van de Lelystedelinge reageerde daar fel op. "Het stuit mij tegen de borst dat de officier Coloriet afschildert als een organisatie die dit onder de mat wilde vegen. Alles is besproken binnen die organisatie. Mijn cliënt werd op non-actief gesteld. En alles is besproken met de families van de betrokken bewoners."

Door deze zaak door te zetten, gaat de aanklager in de ogen van de advocaat op de stoel van de Inspectie voor de gezondheidszorg zitten. "Ja, het is uiterst onprofessioneel wat mijn cliënt heeft gedaan. Maar ze heeft niemand gedwongen, dus ze kan niet worden veroordeeld."

'Geen aangifte, geen zaak, wel smakeloos'
De rechter stelde de advocaat in het gelijk en oordeelde dat het maken van de 'beledigende' beelden niet voor behandeling in een rechtszaak in aanmerking komt. Vooral omdat er geen aangifte is gedaan, terwijl familieleden van de betrokken bewoners dat wel hadden kunnen doen.

Van het dwingen van de cliënten tot figureren in de opnames werd de vrouw vrijgesproken, omdat er geen bewijs voor is. "Maar wat u heeft gedaan, is ronduit smakeloos. En u bent daarmee een arbeidsrechtelijke grens overgegaan", gaf de rechter de Lelystedelinge wel mee.

"Wij hebben dit helemaal niet onder de mat proberen te schuiven."

Directeur Mardi van Laarhoven van Coloriet vertelde na de afloop van de rechtszaak dat ook zij zich niet kan vinden in het beeld dat de officier van justitie schetst over haar instelling. "Wij hebben dit helemaal niet onder de mat proberen te schuiven. We hebben onze medewerkster meteen op non-actief gesteld toen we hiervan hoorden."

Wat haar betreft zijn de beelden waar het in de strafzaak over gaat veel genuanceerder dan maandag in de rechtszaal naar voren kwam. Ook is de kwestie met familie van de cliënten besproken. "Zij vonden het net als wij niet nodig om aangifte te doen."

Volgens de advocaat van de 20-jarige Lelystedelinge wil Coloriet haar weer aan het werk hebben, maar daar doet Van Laarhoven nog geen uitspraken over. "We willen eerst in gesprek met haar, voordat we een beslissing nemen."