omroep flevoland

Met de stationering van F-35 gevechtsvliegtuigen op Lelystad Airport vallen straks zo'n 5.500 huizen, bedrijven of recreatieplekken in een gebied, waar ze met geluidsoverlast te maken krijgen. Die kan overeenkomen met het geluidsniveau van een drukke verkeersweg of van een drilboor op een meter afstand.

Dat blijkt uit twee documenten, die het ministerie van Defensie vrijdag heeft gepubliceerd na het kabinetsbesluit over de komst van F-35's naar Lelystad. De afgelopen maanden is aanvullend onderzoek gedaan voor het scenario van 2.300 vluchten (sorties) per jaar. We brengen de gevolgen in kaart.

Hoeveel herrie maakt een F-35?
Bekend is dat een F-35 lawaaiiger is dan zijn voorganger, de F-16. Het toestel maakt bij vol vermogen een doordringend, brommend geluid. Met piekgeluid wordt aangegeven hoeveel herrie het toestel maximaal maakt. De Commissie voor de Milieueffectrapportage (mer) had om cijfers over piekgeluid gevraagd, maar die houdt Defensie geheim "omdat hieruit vertrouwelijke gegevens van de F-35 af te leiden zijn."

Toch is op 20 oktober het piekgeluid gemeten rond de Vliegbasis Leeuwarden van een F-35, die in zuidwestelijke richting opsteeg. Op circa 500 meter van de startbaan piekte het geluid op 113 decibel (dB). Dat is iets meer dan een drilboor op een meter afstand.

Een minuut later en zes kilometer verder vloog de F-35 nabij het dorp Dronryp, waar 86 dB werd gemeten op 1.000 tot 1.500 meter hoogte. In Leeuwarden, dat ten zuidoosten van de vliegbasis ligt, kwam het geluid niet hoger dat 75 dB.

Hoe zit dat rond Lelystad Airport?
De start- en landingsbaan van Lelystad Airport ligt in zuidwestelijke/noordoostelijke richting. De wind bepaalt in welke richting de vliegtuigen opstijgen. Meestal zal dat richting het zuidwesten (Almere/Zeewolde) zijn, omdat west/zuidwesten wind het vaakst voorkomt.

Het rapport zegt dat een geluidspiek van 105 dB bij Lelystad op ongeveer een kilometer afstand van het vliegveld is te verwachten. Daarna valt het geluid terug naar 70 tot 80 decibel, wat vergelijkbaar is met een drukke weg op tien meter afstand. Op grotere afstand zwakt het verder af.

De verschillende geluidsniveaus zijn op kaarten ingetekend in zogeheten geluidszones. Die zones zijn langgerekte gebieden, waarvoor geldt: hoe dichter bij het vliegveld, hoe meer herrie er aan de achterzijde van de F-35 uit de motor komt.

Wat merk ik op grotere afstand van het geluid?
In het gebied waar de F-35 60 tot 70 decibel geluid produceert, staan 36 woningen plus drie bedrijven. Dit is het buitengebied tussen aan de ene kant het vliegveld tot aan ongeveer de Reigerweg richting Almere, en aan de andere kant vanaf het vliegveld tot over een deel van de Lisdoddeweg richting Dronten.

Op grotere afstand van het vliegveld worden de geluidsniveaus lager, maar het geluid strekt zich wel over een groter gebied uit. Dit is de zone waarin 100 huizen en elf andere gebouwen zijn, die met 55 tot 60 decibel krijgen te maken. Richting Almere strekt dit gebied zich uit tot voorbij de Reigerweg tot aan de Roerdomptocht. Daar zit een F-35 al zo hoog, dat het geluid snel minder wordt.

De 55-60 dB-zone reikt richting Dronten tot aan de Wisentweg. De geluidszone is hier langer dan richting Almere, omdat er vanwege de meest zuidwestelijke wind meer dalende jachtvliegtuigen uit het noordoosten zullen passeren. Lelystad krijgt relatief weinig overlast, want de stad ligt evenwijdig aan de startbaan. Het gebulder van een motor op vol vermogen klinkt daar minder.

Dan zijn er nog twee geluidszones voor 48 tot 50 decibel en 50 tot 55 decibel. Het geluidsniveau is hier volgens Defensie beperkt, maar nog steeds hoorbaar. Opgeteld staan binnen deze zones wel ruim 4.900 woningen, vooral in Dronten en Swifterbant. Ook bevinden zich hier 37 zorginstellingen, 14 scholen, 353 vakantiehuisjes/logies en 30 gebouwen waar geregeld mensen bijeenkomsten houden.

Bij elkaar gaat het dus om ruim 5.500 woningen, scholen, zorginstellingen, vakantiehuisjes en bedrijven. In het scenario dat Lelystad Airport toch open gaat voor 10.000 vakantievluchten per jaar, dan neemt het aantal gehinderde woningen toe tot een kleine 6.200.

Waar gaan de F-35's vliegen?
Zeker is dat de vliegtuigen bij zuidwestelijke wind opstijgen richting Almere en bij noordoostelijke wind richting Dronten. Maar hoe ze zich daarna door het luchtruim een weg zoeken, is nog niet bepaald. De vliegroutes zijn nog in de tekenfase, waarbij de luchtmacht ook rekening moet houden met vliegtuigen naar Schiphol.

Zeewolde ligt het dichtst bij de zuidelijke aanvliegroute, waar de F-35's vanwege het Schiphol-verkeer onder de 1.500 voet (457 meter) moeten blijven. Bij Swifterbant vliegen ze op 3.000 voet (914 meter).

Op de kaarten in het rapport is ook een geluidszone ingetekend boven de Biddingringweg en Karekietweg, ten zuidwesten van Biddinghuizen. Daar komen F-35's mogelijk Flevoland binnen als ze uit het Zuiden aanvliegen. Verwacht wordt dat de jachtvliegtuigen vaak noordwaarts zullen gaan richting een oefengebied boven de Noord- en Waddenzee.

Wat verandert er nog meer?
Het stationeren van F-35's heeft grote gevolgen voor Lelystad Airport en de bedrijven die daar nu zijn gevestigd. Ten eerste moet de start/landingsbaan met 300 meter worden verlengd tot 3.000 meter om te voldoen aan normen van de NAVO. Dat gebeurt in zuidwestelijke richting op 40 hectare waar nu de Politieacademie zit. Die moet dus verdwijnen.

Verlengen op deze plek heeft ook met de veiligheid te maken: zonder verlenging zouden de straaljagers te dicht bij de N302/Larserweg staan om op te stijgen, waar hun stuwkracht rijdende auto's omver zou kunnen blazen.

Nog eens 110 hectare is nodig om shelters te bouwen, waar de F-35's veilig onder dak kunnen staan, en voor andere gebouwen. Hiervoor wil Defensie de grond kopen die nu in gebruik is door het Midland Circuit, het kartcentrum, het Rijvaardigheidscentrum Lelystad en deels de testbaan van de RDW. Eventueel kan daar nog 90 hectare bijkomen.

Defensie heeft ook gekeken naar plekken aan de zuidkant van het vliegveld, waar nu al luchtvaartbedrijven zijn gevestigd. Die opeisen zou de toekomstige ontwikkeling van de luchthaven hinderen. Om diezelfde reden blijft het gebied rond de nieuwe terminal voor vakantievluchten buiten beschouwing.

"De exacte omvang van de benodigde ontwikkeling voor militaire infrastructuur buiten de luchthaven is afhankelijk van een aantal variabelen, zoals: wel of geen combinatiemogelijkheden met groothandelsverkeer, het type militaire eenheden, de hoeveelheid te plaatsen militair personeel en eventuele combinatiemogelijkheden met infrastructuur op de toekomstige nabijgelegen militaire kazerne in de gemeente Zeewolde."