omroep flevoland

De Batavia is opnieuw een stap dichter bij haar verhuizing gekomen. Bij Museum Batavialand in Lelystad werden woensdag de laatste drie kanonnen en een deel van de ballast uit het nagebouwde VOC-schip gehaald.

Daardoor komt de Batavia straks enkele centimeters hoger in het water te liggen, precies genoeg om later deze zomer veilig naar Amsterdam te kunnen worden gesleept.

Het is één van de laatste grote voorbereidingen voordat het schip, dat al 31 jaar aan de steiger in Lelystad ligt, voor het eerst sinds lange tijd weer wordt verplaatst.

In Amsterdam wordt de Batavia in een droogdok op een speciale ondersteuningsconstructie geplaatst. Vervolgens wordt het schip teruggebracht naar Lelystad, waar het definitief op het land wordt gezet en de restauratie kan beginnen.

Centimeters maken het verschil
De werkzaamheden van woensdag lijken misschien eenvoudig: een paar kanonnen en wat ballast verwijderen. Toch is iedere kilo vooraf doorgerekend.

"De kale romp weegt ongeveer 640 ton", vertelt hoofd onderhoud Simon Hoekstra. "Daarnaast zit er nog zo'n 220 tot 230 ton ballast in het schip, inclusief de kanonnen. Daar willen we nu zoveel mogelijk van verwijderen, zodat het schip minder diep in het water komt te liggen."

Verhuizen om het schip te behouden
Dat gebeurt niet om gewicht te besparen tijdens de reis zelf, maar omdat de Batavia onderweg ondiepe delen van het Markermeer moet passeren. "We willen zo licht mogelijk zijn. Dan komt het schip iets hoger in het water te liggen."

De verhuizing is nodig omdat de Batavia niet langer in het water kan blijven liggen. Het schip, dat tussen 1985 en 1995 werd gebouwd als reconstructie van het VOC-schip uit 1628, kampt met houtrot door de jarenlange blootstelling aan regen, zon en andere weersinvloeden. Op het land kan het schip worden geconserveerd en beter worden beschermd voor de toekomst.

Geen centimeters te veel
Het lichter maken van het schip is een echt precisiewerkje, want het moet ook weer niet te veel omhoog komen. "Het gaat echt om centimeters, geen decimeters", legt Hoekstra uit. "Als je te veel ballast verwijdert, wordt het schip instabiel."

Daarom wordt voortdurend gekeken naar speciale dieptemerken op het schip. Zodra de vooraf berekende waterdiepte is bereikt, stoppen de werkzaamheden.

Operatie met beleid
Ook het verwijderen van de zware kanonnen moet geduldig gebeuren. Elk kanon, inclusief het houten onderstel waarop het staat, weegt ongeveer 1.700 kilo.

"Alles gebeurt rustig", zegt Hoekstra. "Geen haast, niet rennen. Goede communicatie tussen de mensen op het schip en de kraanmachinist is het allerbelangrijkst."

Voorbereiden op de grote verhuizing
De werkzaamheden maken deel uit van een veel grotere operatie. De afgelopen maanden is de Batavia al voorzien van een speciale hulpconstructie die het schip tijdens het transport moet ondersteunen.

Na de voorbereidingen in Lelystad wordt het schip naar Amsterdam gebracht. Daar beschikken gespecialiseerde bedrijven over een droogdok en de kennis om het houten schip veilig uit het water te halen. "Dat laten we echt over aan partijen die daar veel ervaring mee hebben. Wij bereiden het schip daarop voor."

Bijzonder moment
Voor Hoekstra is het een bijzonder project. De Batavia ligt sinds 1995 in het water bij Batavialand en is uitgegroeid tot één van de bekendste iconen van Flevoland.

"Ik ben natuurlijk maar een radertje in het geheel, maar ik vind het een eer dat wij dit mogen doen. Het is een buitengewoon bijzonder schip."

De verhuizing is volgens hem noodzakelijk om het schip te behouden. "De gedachte is dat de Batavia straks weer klaar is voor de toekomst. Dat we haar kunnen behouden in plaats van dat we alleen maar blijven praten over hoe dat zou moeten."