omroep flevoland

Hoe kan de gemeentelijke monumentenlijst in Noordoostpolder een betere afspiegeling worden van het gebied? Dat is een vraag waarover medewerkers van een adviesbureau zich buigen. Zij trekken deze weken door Noordoostpolder om panden en plekken te bekijken die nog niet beschermd zijn.

Tweehonderd panden en plekken: die staan op het lijstje van Bureau Helsdingen uit het Utrechtse Vianen. Dit kantoor is door de gemeente Noordoostpolder ingeschakeld om de monumentenlijst onder de loep te nemen.

Helsdingen stelde vooraf een lijst op van panden en plekken die het bekijken waard zijn. Ze kregen hiervoor criteria voorgelegd van de gemeente. Ook cultuurorganisaties gaven suggesties. Helsdingen is inmiddels op de helft.

'Eenvoudige huizen hebben waarde'
Zo staan adviseurs Piet den Hertog en Thomas Bronsgeest bij een rijtje arbeiderswoningen in Creil. Op het eerste gezicht niet heel bijzonder, maar het rijtje huizen kan zomaar van grote historische waarde zijn.

"Er werden best heel eenvoudige rijtjes woningen neergezet", zegt Den Hertog. "Gewoon blokjeswoningen volgens de bouwstijl en structuurideeën van die tijd. Dat was heel eenvoudig, heel dorps, en daardoor ook weer zo charmant."

De adviseurs maken foto's van de woningen en vullen een formulier in. "We geven er een soort waardering aan", gaat Den Hertog verder. De twee adviseurs kijken naar de cultuurhistorische waarde en de bouwstijl.

In de Noordoostpolder zijn destijds verschillende bouwstijlen toegepast. Sommige dorpen ogen traditioneel, zoals Creil, terwijl een dorp als Nagele juist modern is.

Verder moet het gebouw nog grotendeels origineel zijn. En tot slot speelt mee hoe zeldzaam een bouwwerk is. Het bureau zijn nu op de helft van het aantal te beoordelen bouwwerken.

Google Maps

'Kerken waren heel belangrijk'
Een belangrijke opdracht van de gemeente is dat het buitengebied een nadrukkelijkere rol moet krijgen op de monumentenlijst. Ook is Helsdingen gevraagd om een blik te werpen op 'watererfgoed': objecten en plekken met een link naar de drooglegging van het gebied.

Toch is Den Hertog het meest benieuwd naar de kerken in de dorpen. Die zijn namelijk heel belangrijk geweest bij het ontwerp van het gebied, zegt hij. "Ieder dorp kreeg drie kerken, een katholieke, een gereformeerde en een hervormde kerk. Dat was onderdeel van het concept Noordoostpolder en die kerken staan op hele prominente plaatsen."

En de adviseurs stuiten onderweg ook op verrassingen, zoals diepvrieshuisjes - in de tijd zonder vriezer - en weeghuisjes. "Dat zijn eigenlijk een beetje de vergeten monumentjes waar we ook aandacht aan besteden. Hoe eenvoudig ze ook zijn."

Nu staan er nog 22 gebouwen op de gemeentelijke monumentenlijst. Helsdingen komt uiteindelijk met een advies voor een aanvulling. Dan kan Noordoostpolder besluiten om een pand of plek aan te wijzen tot monument of 'beeldbepalend element'.