omroep flevoland

Een geheime loods in Lelystad, vol supercomputers die bitcoins genereerden. Iedereen die erin investeerde, kon meeprofiteren van de opbrengst. De destijds in Lelystad wonende Berry van M. maakte handig gebruik van de hype rond de bitcoin, toen hij in 2017 zijn plannen voor 'de grootste bitcoinfabriek van Nederland' ontvouwde.

Tientallen mensen uit Nederland en België staken forse bedragen in de fabriek. Ze hoopten zo meer rendement uit hun spaargeld te krijgen. Ze kwamen uiteindelijk bedrogen uit. De fabriek bleek niet te bestaan.

Witwaspraktijken
Het enthousiasme van deze particuliere investeerders zou ongetwijfeld een stuk minder groot zijn geweest, als ze hadden geweten dat de man achter de bitcoinfabriek op dat moment in het oosten van het land door justitie werd vervolgd voor grootschalige witwaspraktijken. Van M. werd er in 2017 voor veroordeeld en moest bovendien 1,2 miljoen euro witgewassen geld aan de Staat terugbetalen.

De afwikkeling van die zaak sleepte zich vervolgens nog jaren voort. Van M. ging in beroep en werd in 2020 definitief veroordeeld. De juridische strijd over het bedrag dat hij vanwege de witwaszaak aan de Staat moet terugbetalen, duurde tot afgelopen week. Het gerechtshof becijfert dit bedrag op 810.000 euro en dat is ruim 300.000 euro minder dan de rechtbank aanvankelijk terugvorderde.

Casino's, motoren en snelle auto's
Het arrest van het gerechtshof in de ontnemingszaak geeft een goed beeld van de levensstijl van Van M. in de jaren voor de lancering van de 'bitcoinfabriek'.

Justitie startte in 2015 een onderzoek naar hem, nadat was ontdekt dat hij aanzienlijke bedragen uitgaf zonder dat daar voldoende legale inkomsten tegenover stonden. Zo kwamen onder meer een Mercedes Roadster van 193.000 euro, een BMW van 36.000 euro, een Audi Q5 van 30.000 euro en een Ducati-motor van 29.500 euro in beeld. Het was onduidelijk hoe Van M. zulke voertuigen kon hebben.

Zelf beweerde de man veel geld te hebben verdiend met gokken in Nederlandse en buitenlandse casino's. In het Holland Casino in Enschede zou hij in totaal een kwart miljoen hebben gewonnen, waarvan zelfs 110.000 euro op één avond. In Duitsland ging het ook telkens om tienduizenden euro's, in Aken zelfs om 100.000 euro.

Winstbedrag niet duidelijk
Verschillende casino's hebben in 2014 inderdaad grote bedragen op de rekening van Van M. gestort. Maar het gerechtshof in Leeuwarden weigert deze bedragen zonder meer als gokwinst te zien, omdat niet duidelijk is met hoeveel geld Van M. op de bewuste avonden naar het casino was gegaan, hoeveel hij heeft ingezet en van welke winst dus werkelijk sprake was.

Justitie sprak tijdens het onderzoek met directeuren van casino's. Zij schatten de werkelijke gokwinsten van Van M. aanmerkelijk lager in. Een van hen stelde zelfs dat de man - die roulette en op gokkasten speelde - flink geld verloor. Omdat Van M. in de bewuste periode geen aantoonbare legale inkomsten had, gaat het hof er vanuit dat de bedragen waarmee hij gokte sowieso crimineel geld waren.

'Zomaar drie ton gekregen'
In het dossier kwam ook een bedrag van 300.000 euro voorbij. Dit bedrag zou Van M. van een drugscrimineel met de bijnaam 'de bokser' hebben gekregen. Hij had deze crimineel in de gevangenis leren kennen. De zoon van 'de bokser' overhandigde het geld. Van M. zei tijdens het onderzoek tegen justitie dat hij niet wist waarom hij zomaar 3 ton van iemand kreeg. Wel erkende hij dat het zwartgeld was.

Nadat hij in 2020 in hoger beroep was veroordeeld, ging Van M. in cassatie over de hoogte van het terug te betalen bedrag. De Hoge Raad oordeelde dat het gerechtshof beter moest onderzoeken hoeveel financieel voordeel de man had gehad.

Dat leidde tot een nieuwe behandeling, waarbij het Openbaar Ministerie een terugbetaling van 982.000 euro eiste. Het gerechtshof verlaagde dat bedrag deze week dus uiteindelijk tot 810.000 euro, mede omdat de witwaszaak inmiddels bijna tien jaar oud is.

De verdediging van de man had ook gewezen op waardeverlies van in beslag genomen voertuigen en op de slechte gezondheid van de man. Maar dat levert bij het gerechtshof geen verdere strafverlaging op. Volgens het hof is bovendien aannemelijk dat Van M. genoeg financiële draagkracht heeft om het bedrag te betalen.

In de zaak rond de niet-bestaande bitcoinfabriek werd de man in januari dit jaar door het gerechtshof in hoger beroep veroordeeld tot 38 maanden cel. Daarnaast moest hij in die zaak aan 48 gedupeerden ruim 1,5 miljoen euro schadevergoeding betalen.

Die verplichting staat los van de ruim acht ton die hij nu in de eerdere witwaszaak aan de Staat moet afdragen.