omroep flevoland

Cyberaanvallen of het risico daarop zijn de afgelopen tijd geregeld in het nieuws. Hackers voerden al aanvallen uit op de systemen van supermarkten en koelingen, ook moesten wereldwijd duizenden websites offline gehaald worden vanwege een beveiligingsrisico. Een luisteraar vroeg zich af: hoe zit het eigenlijk met de veiligheid van onze gemalen? Die vraag legden we voor aan het Waterschap Zuiderzeeland.

In de provincie zijn meerdere gemalen die de voeten van Flevolanders drooghouden. Ze worden vrijwel allemaal digitaal 'bestuurd', behalve gemaal Wortman bij Lelystad. Dat is de enige die nog op brandstof draait en alleen gebruikt wordt als het echt nodig is.

Gemaal Wortman

Niet op ideeën brengen
Maar stel: een cyberincident raakt de gemalen? Wat kan het waterschap dan doen? Zuiderzeeland geeft aan bij voorkeur heel terughoudend te zijn om informatie over de digitale en fysieke veiligheid te delen, omdat ze kwaadwillenden niet op ideeën willen brengen.

"Anderzijds snappen we ook dat onze inwoners (lees ook: jullie luisteraars) dit soort vragen hebben", schrijft een woordvoerder in een reactie aan Omroep Flevoland. Daarom wil de woordvoerder wel het een en ander toelichten.

Vitale infrastructuur
Het waterschap is onderdeel van de vitale infrastructuur van Nederland. Dat wil zeggen: het waterschap is nodig om Flevoland droog te houden. Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) kunnen uitval, verstoring of manipulatie van dit soort diensten grote gevolgen hebben. De NCTV schrijft op zijn website: "In het uiterste geval kan dit zelfs een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid."

Het is dus belangrijk dat het waterschap de gemalen draaiende kan houden. "De digitale en fysieke beveiliging van onze processen en installaties heeft daarom voortdurend onze aandacht", zegt de woordvoerder van het waterschap hierover.

Gemaal Colijn

Voorkomen en op tijd signaleren
Volgens de woordvoerder is een cyberaanval nooit volledig uit te sluiten. Daarom probeert het waterschap niet alleen cyberaanvallen te voorkomen, maar ook op tijd te signaleren. Mocht het toch raak zijn, dan probeert het waterschap de gevolgen zo klein mogelijk te houden.

"De systemen waarmee onze gemalen en andere installaties worden aangestuurd, zijn gescheiden van het reguliere kantoornetwerk en niet rechtstreeks vanaf het internet toegankelijk", legt de woordvoerder uit.

Dat betekent dat de gemalen dus niet uitvallen als er een storing in het kantoor van het waterschap is. Daarom hadden de gemalen en sluizen ook geen last van de websitestoringen die veroorzaakt werden door een beveiligingslek in de wereldwijd gebruikte programmeertaal PHP.

Continu beveiliging
De systemen voor de gemalen worden continu beveiligd en om de zoveel tijd getest. "Daarbij laten we onder andere beveiligingsonderzoeken uitvoeren en werken we nauw samen met andere waterschappen en gespecialiseerde partijen om nieuwe digitale dreigingen tijdig te herkennen en onze weerbaarheid verder te vergroten", legt de woordvoerder uit. "Ook bij belangrijke wijzigingen in systemen en infrastructuur wordt opnieuw gekeken naar de beveiligingsrisico's."

Het waterschap kijkt niet alleen naar de digitale beveiliging, maar ook naar fysieke beveiliging en de mogelijkheid om bij storingen terug te vallen op andere mogelijkheden.

"We beschikken over incident- en continuïteitsprocedures", zegt de woordvoerder. "Daarin is vastgelegd hoe we handelen, opschalen en prioriteiten stellen. Dergelijke scenario's worden ook geoefend, bijvoorbeeld bij digitale verstoringen, uitval van systemen en langdurige stroomuitval."

Gemaal De Blocq van Kuffeler

Natte voeten?
Maar stel, de gemalen vallen uit, staan we dan direct onder water? Zo'n vaart zal het volgens het waterschap niet lopen. "Over de exacte capaciteit van individuele gemalen, de onderlinge afhankelijkheden en hoeveel tijd er in een specifiek uitvalscenario beschikbaar is, doen we om veiligheidsredenen geen gedetailleerde uitspraken", zegt de woordvoerder.

"Wel geldt dat het waterpeil in de polder niet van het ene op het andere moment sterk stijgt. Dit geeft tijd om een verstoring te signaleren en passende maatregelen te nemen." Daarbij wordt er continu gekeken naar de waterstanden, eventuele neerslag en de beschikbaarheid van de installaties.

Gemaal Lovink

'Zeer serieus'
Moeten we ons dan zorgen maken? Volgens het waterschap worden cyberrisico's en beveiligingsincidenten goed in de gaten gehouden. Er zijn vaste procedures en 'escalatielijnen': "Afhankelijk van de situatie onderzoeken we wat er is gebeurd, welke systemen mogelijk geraakt zijn en welke maatregelen nodig zijn om de continuïteit en veiligheid te waarborgen." Waar nodig wordt samengewerkt met andere organisaties.

Het waterschap neemt dus meerdere maatregelen om de gemalen te allen tijde aan te laten staan. "Kortom: we nemen de continuïteit en beveiliging van het watersysteem zeer serieus."