omroep flevoland

Het kabinet moet met een "geloofwaardig pad" komen over hoe zij de Lelylijn voor 2050 wil betalen en aanleggen.

Die oproep doen de ChristenUnie, CDA en GroenLinks/PvdA in een motie, die ze donderdagochtend hebben ingediend in een debat in de Tweede Kamer.

De drie partijen zijn verbolgen dat het kabinet vorige week in de Voorjaarsnota 2,5 miljard euro uit de pot voor de Lelylijn heeft gehaald om onder meer de Nedersaksen-spoorlijn, wegen en de sluis bij Kornwerderzand te realiseren. Van de oorspronkelijke 3,4 miljard euro voor de Lelylijn is nu nog 650 miljoen euro over.

De Kamer nam in december unaniem een motie aan, waarin het kabinet werd opgeroepen om juist geen geld van de Lelylijn aan de Nedersaksenlijn in Drenthe en Groningen te besteden. Toch heeft staatssecretaris Chris Jansen (Openbaar Vervoer) dat wel gedaan, tot woede van de Kamer.

Bank beroofd
Volgens de zichzelf "laaiende Lelylijn"-Kamerlid noemende Pieter Grinwis (ChristenUnie) heeft het kabinet "gewoon de bank beroofd" en "het Noorden in zijn hemd gezet." GroenLinks/PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop vindt het "onbestaanbaar" dat het kabinet heeft gedaan wat de Kamer niet wilde: "De Lelylijn is de nek omgedraaid."

CDA-Kamerlid Eline Vedder "hangt de vlag uit" dat er diverse projecten doorgaan, maar schrok zich kapot dat het kabinet "na een wilde nacht" het geld voor de Lelylijn heeft gebruikt. Vedder sprak de coalitiepartijen er op aan dat zij vier maanden geleden nog uitspraken om geen Lelylijn-geld te gebruiken en dit nu toch hebben gedaan.

Opvallend genoeg zeiden de meeste regeringspartijen niets over de Lelylijn. Alleen BBB-Kamerlid Cor Pierik zei dat het belangrijk is om "creatief te zijn" om het geld weer aan te vullen. Tegelijk oordeelde hij dat "we het verlies moeten nemen" op de Lelylijn om andere projecten te realiseren.

Geen zin
Het heeft volgens Grinwis en De Hoop geen enkele zin om verder te praten over de Lelylijn, als er geen geloofwaardig pad is hoe het kabinet de spoorlijn wil realiseren. Daarom vroegen de partijen aanvankelijk om met Prinsjesdag met duidelijkheid te komen.

De Kamerleden erkennen dat de lijn tussen Lelystad en Groningen niet uit de gewone begroting van het Rijk kan worden betaald, daarvoor zijn de geschatte kosten van 14 miljard te hoog.

Daarom moet het kabinet andere manieren zoeken om het project te financieren. De ChristenUnie stelt voor dat het kabinet tot 2050 elk jaar 750 miljoen euro of enkele jaren een groter bedrag in een Lelylijnfonds stopt.

En als er geen geld is voor Noord-Nederland, dan moet het kabinet dat eerlijk zeggen. Het afblazen van de Lelylijn zou volgens Grinwis een "ongelofelijk domme en kortzichtige maatregel zijn", aangezien de spoorverbinding enorme economische kansen voor Noord-Nederland biedt.

Masterplan
Volgens staatssecretaris Jansen is de Lelylijn niet dood. Er wordt nog steeds gewerkt aan een Masterplan Lelylijn, waarin ook staat hoe het project moet worden betaald. Dat plan wordt in twee fasen gepresenteerd in het najaar en begin 2026.

Jansen wees de motie van de ChristenUnie en andere partijen niet af, maar vond de timing om voor Prinsjesdag met duidelijkheid te komen niet juist of "ontijdig." Daarop schrapte de ChristenUnie de voorwaarde voor Prinsjesdag en wacht nu af waar de staatssecretaris in het Masterplan mee komt.

Toch blijft de Tweede Kamer bezorgd dat een eventuele bijdrage van de Europese Unie onzeker wordt, nu het kabinet zelf het geld voor de Lelylijn voor andere projecten gebruikt. De Lelylijn is opgenomen in het zogeheten TEN-T-programma voor onder meer spoorwegen in heel Europa, maar volgens het ministerie heeft Brussel hiervoor nog geen concrete financiële bijdrage toegezegd.

Jansen zei dat er pas in 2027 een aanvraag voor Europees geld kan worden ingediend, dus de zorg van de Kamer is volgens hem voorbarig. "We hebben nog de tijd om voor de Lelylijn de middelen te vinden," aldus Jansen.

Een Europese subsidie is ook nog niet zeker, want de Lelylijn moet concurreren met andere projecten. Volgens het ministerie scoort een spoorlijn tussen Groningen en het Duitse Oldenburg beter dan de Lelylijn als het gaat om het verbeteren van de bereikbaarheid tussen landen.

Over de motie wordt op 13 mei gestemd na het reces van de Kamer.