omroep flevoland

Langs het spoor in Lelystad staat een groot, leegstaand kantoor. Veel ramen zijn ingegooid of gebarsten. Het staat op de nominatie om gesloopt te worden en plaats te maken voor woningbouw. Maar ooit hield dit gebouw de grootste bedrijven van Nederland draaiende. Dit is wat er gebeurde in het 'Getronics-gebouw'.

Misschien vraag je jezelf wel eens af: heb ik wel een back-up van mijn foto's of video's die op mijn computer staan? En als mijn laptop crasht, zijn dan al mijn gegevens weg? Misschien heb je ergens wel een USB-stick of harde schijf liggen, of maak je gebruik van cloud-opslag.

Meer computers, maar ook meer dreiging
In de jaren '70 dachten vijf grote bedrijven in Nederland daar ook over na. In diezelfde tijd bestond in Duitsland en omliggende landen een serieuze dreiging van de Rote Armee Fraktion (RAF). Deze organisatie pleegde geregeld aanslagen. Op personen, maar ook vroege datacenters van bedrijven waren een doelwit, vertelt André Kramer.

KLM, Delta Lloyd, de Friesch-Groningse Hypotheekbank, de NMB en een Franse bank (SG2) wilden verder kunnen werken als hun eigen computersystemen uitvielen, legt Kramer uit. Maar een cloud-opslag, zoals we die tegenwoordig kennen, was er toen nog niet.

André Kramer destijds in het CUC

Toegestuurd

Het idee: een uitwijkcentrum
Daarom ontstond het idee om een uitwijkcentrum te bouwen, vertelt André Kramer, oud-medewerker van het Computer Uitwijk Centrum en Getronics. Het werd opgezet in Lelystad in een tijd waarin bedrijven steeds vaker gebruik van computers begonnen te maken.

Kramer was medewerker van het eerste uur. "Vanaf de opening 1 augustus 1981 toen ben ik hier gestart." Het was een bijzondere werkplek volgens hem.

Het uitwijkcentrum moest komen op een veilige, centrale plek in Nederland, ver van de datacenters van de bedrijven zelf vandaan. Als de systemen van de klanten uitvielen, moesten ze in dat uitwijkcentrum verder kunnen werken.

Maar waarom kwam dat centrum uitgerekend in Lelystad? Dat was onder meer vanwege de dubbele dijken waar de stad achter ligt. De kans op een overstroming was hier kleiner dan in andere gebieden, legt Kramer uit.

Een bunker
In 1981 gingen de deuren van het Computer Uitwijk Centrum (CUC) in Lelystad open. Het was niet zomaar een kantoorgebouw. Het werd een soort bunker met dubbele wanden en de, voor die tijd, hoogste veiligheidsmaatregelen die er waren.

"Je kon er rustig van afstand iets op schieten, maar er gebeurde niets"

"Het was het meest beveiligde gebouw van Nederland in die tijd", zegt Kramer. De bunker moest een schot van een bazooka kunnen doorstaan. "Je kon er rustig van afstand iets op schieten, maar er gebeurde niets."

Het moest daarnaast kunnen blijven draaien als er bijvoorbeeld kabels geraakt werden tijdens werkzaamheden of als er een stroomstoring optrad. De bunker was geplaatst op rubber, dat trillingen moest opvangen van onder meer de naastgelegen spoorlijn.

Het gebouw in de jaren '80

Het Flevolands Archief

Brandweer voor de computers
In 1982 werd het pand officieel geopend door prins Bernhard. In het begin werd er nog vooral ruimte gegeven aan grote bedrijven, zoals de Rijkscomputercentrale in Apeldoorn en verschillende ministeries, banken en grote industrieën. Later kwamen er ook andere bedrijven bij.

Het CUC was een soort brandweer voor computersystemen, zegt Kramer. Zo werden er voor klanten systemen klaargezet en werden dataverbindingen opgestart. Ook lagen er tapes met back-ups in Lelystad opgeslagen en werden de computersystemen en back-ups getest.

"Er reden ongeveer twintig auto's per dag door heel Nederland om back-up tapes op te halen bij klanten", zegt Kramer. Daardoor konden de medewerkers bij een calamiteit direct beginnen met het opstarten van de systemen en het terugzetten van de data.

Meerdere eigenaren
Door de jaren heen kreeg het uitwijkcentrum andere eigenaren. Bijvoorbeeld in de jaren '90, toen het bedrijf overgenomen werd door Getronics. Een aantal jaar later, in 2006, werd KPN eigenaar. Met de overname wilde KPN de positie in de zakelijke markt versterken, legt een woordvoerder van het telecom- en internetbedrijf uit.

Ook in modernere tijden bleef het gebouw nog lang in gebruik als uitwijklocatie. Zo heeft Rijkswaterstaat er in 2003 nog een tijd gebruik van gemaakt, nadat er een grote brand was geweest in hun eigen kantoorgebouw in het Smedingshuis in Lelystad.

Brand in het Smedingshuis

Omroep Flevoland, Blik op Toen

De deuren sluiten
Maar KPN besloot uiteindelijk te verhuizen naar Almere. Volgens de woordvoerder paste die locatie toen beter bij de technische en operationele eisen van die tijd. Voordat de deuren in Lelystad definitief sloten, hield André Kramer nog een reünie voor oud-collega's, om 'waardig afscheid te nemen' van een pand dat voor de medewerkers heel bijzonder was geworden.

Inmiddels staat het gebouw al ruim 10 jaar leeg en is het geregeld in het nieuws gekomen. Zo haalde de politie in 2020 twee jongeren van het dak af, omdat ze daar 'uit verveling' op waren geklommen en graffiti aan het spuiten waren.

Koperdieven
Datzelfde jaar vond er nog een incident plaats. Een groot gedeelte van Lelystad kwam in november zonder stroom te zitten, nadat twee koperdieven toesloegen in het gebouw. Eén van hen kwam onder stroom te staan en werd naar het brandwondencentrum in Beverwijk overgebracht. De andere man werd aangehouden en kreeg een taakstraf opgelegd.

Lees ook: Lelystedelingen zijn leegstaande gebouwen zat: 'Jongeren staan op het dak'

Kramer ziet nog geregeld foto's van hoe het pand er nu bij staat. Dat het gebouw al zolang leegstaat, doet de oud-medewerkers van het CUC pijn, zegt hij.

Hulpdiensten ter plaatse bij Getronics

Archief

Herontwikkeling
De gemeenteraad besloot in 2020 dat het pand meegenomen moest worden in de herontwikkeling van het stationsgebied. Vijf jaar later, na veel gesprekken, lag er een overeenkomst klaar tussen de gemeente en een vastgoedbedrijf.

Maar een woordvoerder van de gemeente vertelt dat de ontwikkeling toen niet haalbaar bleek, waardoor de ondertekening uitbleef. Vervolgens is eigenaar Opportunity Vastgoed in gesprek gegaan met ontwikkelaar Ter Steege om te onderzoeken of het pand alsnog heringericht kon worden.

"Op basis daarvan heeft Ter Steege de ontwikkelpositie voor de locatie van Opportunity Vastgoed overgenomen en is vervolgens de intentieovereenkomst tussen Ter Steege en de gemeente ondertekend", laat de gemeente weten.

Links de Getronics-locatie

Artist impression van Gemeente Lelystad

Kogel door de kerk
Inmiddels is het een definitieve overeenkomst geworden. Dit houdt in dat er op het terrein van het voormalige uitwijkcentrum 320 huur- en koopwoningen gebouwd gaan worden. Er wordt nog gekeken hoe de sloop van de huidige gebouwen in zijn werk zal gaan.

Volgens de gemeente is dat nog een moeilijke opgave, 'mede omdat de sloop van de bestaande opstallen op zich al een behoorlijke investering vraagt'. Ook wordt er nog gekeken naar de precieze invulling van het terrein.

Lees ook: Deze vervallen kantoorpanden slopen? 'Niet doen, het is erfgoed'

"Het Anker"
Wanneer het pand daadwerkelijk gesloopt gaat worden, is nog niet duidelijk. Eerder werd uitgegaan van sloop van de Getronics-panden in 2027, start bouw in 2028 en oplevering van de nieuwbouw in 2030. "In het najaar start Ter Steege het participatietraject met de omgeving", aldus de woordvoerder van de gemeente.

"Het zou mooi zijn als die naam hier ergens weer terugkomt"

Kramer snapt wel dat het pand gesloopt wordt voor woningen. Hij en vele andere collega's kijken met een goed gevoel terug. Ze hebben er met plezier gewerkt. Hij heeft daarom wel een wens. "Het gebouw heeft ooit de naam Het Anker gehad. Het zou wel mooi zijn als die naam hier ergens weer terugkomt."