omroep flevoland

De vergunningen die de gemeente Dronten in 2018 heeft verleend voor het nieuwe Windplanblauw zijn met de kennis van nu in strijd met Europees recht. Toch blijven deze vergunningen nu voorlopig gelden en mag het windpark in gebruik genomen worden. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland, die gaat over de gevolgen van het Europese ‘Nevele-arrest’ voor bestaande Nederlandse windparken.

Windplanblauw is een nieuw windpark, deels op land en deels in het IJsselmeer, in de omgeving van Swifterbant. Het gaat om een park met 61 windturbines tot 248 meter hoogte. Daarmee worden 74 oude windturbines vervangen. Het deel van het windpark dat op land komt is al gebouwd en de planning is om dat in april in gebruik te nemen.

Stichting Windbrekers Swifterbant bestaat uit een groep mensen die zich zorgen maakt over de gevolgen van het nieuwe windpark voor inwoners van Swifterbant. In 2021 hebben 'de Windbrekers’ de gemeente gevraagd om de vergunningen uit 2018 opnieuw te beoordelen. Toen dat niks opleverde heeft de actiegroep de zaak aan de bestuursrechter voorgelegd, waarbij naar nieuwe Europese rechtspraak werd verwezen.

In 2020 heeft het Europese Hof van Justitie in Luxemburg in het Nevele-arrest namelijk geoordeeld dat de Vlaamse regels voor windparken in strijd met Europees recht zijn, omdat daarvoor geen milieubeoordeling is gemaakt.

Naar aanleiding van het Nevele-arrest heeft de Raad van State als hoogste bestuursrechter in Nederland in 2021 vastgesteld dat dit probleem ook speelt voor de Nederlandse regels over het geluid, de slagschaduw en veiligheid van windturbines. Dit deed de Raad van State in een zaak over een windpark in Delfzijl. Sinds het Nevele-arrest en de Delfzijl-uitspraak zijn er in de maatschappij vragen over wat deze rechtspraak betekent voor een windpark zoals Windplanblauw, dat vergunningen heeft die eerder al door de rechter zijn goedgekeurd.

Video van de Raad van State
In een zaak over een bestaand windpark in Den Bosch vond de rechtbank Oost-Brabant vorig jaar dat het Nevele-arrest niet van toepassing was. Volgens de gemeente Dronten blijkt bovendien uit een videotoelichting van de Raad van State op de Delfzijl-uitspraak dat bestaande windparken gewoon door kunnen gaan.

Daar is de rechtbank het niet mee eens, want de persrechter heeft in de video een duidelijk voorbehoud gemaakt en gezegd dat juist over dit onderwerp mogelijk nog rechtszaken volgen.

De rechtbank Midden-Nederland heeft in deze zaak gekeken naar het Nevele-arrest en naar andere beslissingen van het Europese Hof. Daaruit leidt zij af dat het intrekken van een bestaande vergunning voor een windpark een maatregel kán zijn om de strijdigheid met het Europese recht (tijdelijk) op te heffen. De bestuursrechter in Utrecht is het dus niet eens met de uitspraak in de Bossche zaak.

Bij de vraag of de vergunning van Windplanblauw in dit specifieke geval ook móet worden ingetrokken, moet volgens de rechtbank een evenwicht worden gevonden tussen het belang van de exploitant van het windpark aan de ene kant, en het belang dat EU-lidstaten zich aan het Europees recht houden aan de andere kant. Het gaat er dan om of de exploitant mocht vertrouwen op de vergunningen die hij in 2018 heeft gekregen, maar ook over hoe lang het nog duurt totdat het gebrek in de landelijke regels is hersteld.

Overbruggingsregeling ook in strijd met Europees recht
De Nederlandse regering is met het ‘Actieprogramma Verankering milieubescherming na Nevele’ aan de slag gegaan om alsnog een milieubeoordeling te maken voor de Nederlandse regels. In de tussentijd geldt er een tijdelijke regeling. De exploitant van Windplanblauw en de gemeente Dronten vonden daarom dat alles nu goed geregeld is. Maar de rechtbank oordeelt dat de 'tijdelijke overbruggingsregeling' óók in strijd is met het Europees recht, omdat daarvoor net zo goed een milieubeoordeling had moeten worden gemaakt. Dat sluit aan bij de kanttekeningen die de Raad van State als adviseur van de regering eerder al meegaf.

Ondanks dat vindt de rechtbank dat er op dit moment nog geen reden is om de vergunningen in te trekken of op te schorten, vooral omdat volgens de planning van de regering begin 2024 de nieuwe regels mét milieubeoordeling zullen gelden. Die periode is relatief kort, terwijl de tijdelijke regels als ondergrens wel blijven gelden in de tussentijd. De rechtbank benadrukt wel dat dit oordeel geldt bij de huidige stand van zaken. Als de regering haar planning niet haalt of als er nieuwe rechtspraak komt vanwege het Nevele-arrest, dan moet de gemeente opnieuw naar de zaak kijken. En bij een nieuwe beoordeling kan de bestuursrechter in de toekomst mogelijk tot een andere uitkomst komen. Dat betekent dat de bouw van Windplanblauw bij Swifterbant voorlopig door mag gaan.

Tweede zaak
De rechtbank heeft ook uitspraak gedaan in een zaak van een huisarts uit Swifterbant, die in een eigen beroepsprocedure aandacht vroeg voor de geluidsonderzoeken die voor Windplanblauw zijn gedaan. Ook hij wilde dat de vergunningen zouden worden ingetrokken, maar hij krijgt van de rechtbank geen gelijk.